از تكرار اعمال ناشايست دست كشيده و به يأس و نوميدى گرفتار نشوند حضرت در اين جا از خداوند مىخواهد كه به ما توفيق عطا كن بسوى توبه كه محبوب توست برگرديم تا به مقام انسانى خويش نائل شويم . دوم . . . وَ لا تُخَلِّ فى ذلِكَ بَيْنَ نُفُوسِنا و اختيارها . . . . طبيعت بشر يا نفس او به سوى ظواهر و لذتها و كارهاى باطل و شيطانى علاقه‌مند است چه اگربه آن آزادى داده شود بدون شك بديها و اعمال هوسى را بر مىگزيند ، چون نفس پايگاه شيطان در وجود انسانست كه حضرت امير عليه السلام مىفرمايد : « شيطان كلُّ انسان نفسه » « 1 » شيطان هر انسان نفس اوست ، و در قرآن هم به [ نفس امّاره ] معروف است نفسى كه به بديها امر كننده است ، و حضرت سجاد عليه السلام مىگويد : خدايا مبادا لحظه اى نفس ما را رها كنى و به اختيار خودش چون واگذارى ، چون او به باطل گرايش دارد و به كارهاى بد علاقمند است ، مگر اين كه رحمت و مهربانيت شامل حال كسى گردد و او را از چنين گزينشى باز دارى . و لذا اگر كسى از خدا و دستوراتش فاصله پيدا كند از اين موهبت و مهربانى الهى محروم مىشود و در زير سلطه كامل نفس واقع مىگردد و در اين صورت نگرانى و اضطراب و آلوده شدن به مفاسد روانش را در زير فشارهاى سختى قرار مىدهد كه تمام اعمال و گفتار و رفتارش نامتعادل و زيان آور مىگردد . سوم . . . وَ اعْمِ ابْصارَ قُلُوبِنا عَمَّا خالَفَ مُحَبَّتِكَ . . . باطن انسان كه در قرآن و حديث از آن به قلب ياد مىشود چشمانى دارد كه مسائل مربوط به عالم غيب را مىبيند ، مانند خدا ، بهشت ، جهنم ، فرشتگان ، پيشوايان معصوم ، ثوابها ، و . . . و هر چيزى كه محبوب خداست ولى اگر تسلط نفس بيشتر گردد و او را در مسير گناه و حرام قرار دهد و با تغذيه‌هاى آلوده آن را مريض كند از درك حقايق معنوى و ارزشهاى غيبى منحرف شده و چيزهائى را مىبيند كه

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، ابى الحديد ، ج 20 / 342 .