ما « اتم » را شكافتند و فهميدند كه « آفتابى در يكى ذره نهان ! » « 1 » است . از كجا كه فردا شگفتىهاى ديگرى را كشف نكند ! علم سابقاً نمىتوانست قمر مصنوعى و موشك كيهان‌پيما بسازد و حتى تصورش هم خنده‌آور بود ، اما امروز علم مىكوشد كه پاى بشر را حتى به كرات آسمانى باز كند ؟ به‌طور كلى اگر در قرون گذشته يكى از اكتشافات و اختراعات علمى امروز را ولو به‌صورت يك تئورى و فرضيه براى مردم بيان مىكردند ، دستگاه انگيزيسيونى پاپ او را تكفير كرده و داغ « آته ئيستى » - الحاد - بر پيشانى او زده مىشد ، و مردم هم علاوه بر بيزارى و كناره‌جويى از او ، وى را ماليخوليايى و ديوانه مىدانستند . گاليله ، كانت ، ولتر ، كپرنيك ، كپلر را روى همين عنوان كشتند ، ولو اين‌كه گاليله در دم مرگ هم دو مرتبه نوشت : « باز هم زمين مىچرخد » اما او ديگر نمىتوانست منشأ اثرى باشد . البته ما شواهد زيادى از نوع گاليله و كانت . . . داريم كه مىتوانيم آنها را در صفحات تاريك تاريخ قرون وسطى و تاريخ محاكمات دستگاه انگيزيسيونى پاپ و دربار مذهبى واتيكان ، پيدا كنيم . پس به‌طور كلى معلوم شد كه علم ، امتناع تحقق اين امور را نفى مىكند و شايد در آينده با پيشرفت‌هاى بيشترى در زمينه‌هاى مختلف امكان وقوع آن را ، براى مردم مادى هم ثابت كند . آرى ما يقين داريم كه موفقيت‌هاى روز افزون علم روزى تمام حقايق ايدئولوژى ما را - كه روزگارى براى گروهى موهومات و خرافات جلوه داده شده بود - روشن خواهد ساخت و اسلام با همان چهرهء بىآلايش و « دين فطرى » بودن خويش ، تجلى خواهد كرد . از لحاظ عقلى ؟ شايد بعضى كه نمىخواهند زير بار حق و حقيقت بروند و مىبينند كه پيروى از

--> ( 1 ) . دل هر ذرّه را كه بشكافى * آفتابيش در ميان بينى