كسانى كه به استبداد تاريخى و طولانى حاكم بر قوم عرب آگاهى دارند ، اهميّت روش پسنديدهء على ( ع ) را در مورد حكومت و مردم به خوبى درمىيابند . اين جملهء شوم ، كه نتيجه استبداد سياسى معاويه و عامل او زياد بن ابيه است ، هنوز در گوش ما طنين افكن است : « شخصى برادر خود را در راه مىبيند و نمىتواند به او نزديك شود ، فقط فرياد مىزند : اى سعد فرار كن كه سعيد هلاك شد . » همه ما مىتوانيم حالت مردمى كه در اين محيط خفقان‌آور زندگى مىكردند ، درك كنيم . به خوبى مىتوانيم پى ببريم كه مردم آن روزگار تا چه حد گرفتار فقر و بدبختى و مرگ سياه و ساير انواع خوارىها ، بوده‌اند ؛ نياكان ما در سايه حكومت عثمان كه صفت مشخص و پست آن استبداد سياسى بود ، چه رنجها كشيدند و چه زيانها و صدمه‌ها ديدند . اين حكومت ، همچون شيطان مرگ ، يك دست خود را بر يخ قطبى و دست ديگر را بر آتش جهنم گذاشته بود و با پاهاى شوم خود ، جمجمه‌هاى بندگان خدا را متلاشى مىساخت و با نيشهاى خود اجساد لاغر پيران و كودكان را پاره‌پاره مىكرد . تنها زوزه بادهاى سرد و ناله‌هاى نوميدانه و صداى درهم شكسته شدن استخوان انسانها بود كه به گوش مىرسيد . استبدادى كه على ( ع ) در مقابل آن ايستاد ، در تاريخ عرب و تاريخ ملتهاى ديگر ، منشأ بروز همهء آسيبها و مسائل اجتماعى است . « عبدالرحمان كواكبى » به استناد رفتارى كه زمامداران ترك در بلاد ما داشته‌اند ، از انواع بيماريهاى اجتماعى كه از استبداد سرچشمه گرفته‌اند ، تصوير گويايى ترسيم كرده است . او مىگويد : اگر استبداد ، به صورت مردى بود كه مىخواست حسب و نسب خود را معرفى