عرب در تاريخ خود با هر دو نوع سياست و حكومت روبرو شده است : نوع اول ، كه مظهر كامل آن ، حكومت و سياست على ( ع ) است و مظهر واقعى نوع دوم ، حكومت معاوية بن ابىسفيان است . راهى كه على ( ع ) براى سياست و حكومت خود ترسيم كرد ، و فكر و نيرو و زندگى خود را براى دفاع از آن به كار گرفت ، سهم بزرگ عرب را در خدمت به قوميت خود و خدمت به انسانيت ، مشخص مىكند و امروز نيز عرب براى انجام صحيح كارهاى كشورى بايد متكى به آن باشد . درست است كه تمدّن امروز دستخوش تحولات و شاخ و برگهايى شده كه زمان على پيش از او چنين نبود ، ولى اصولى كه على ( ع ) براى خدمت به مردم بر آن پاى بند بود همان است كه مفهوم جديد سياست و حكومت نيز غير از آن نيست و مردم امروز نيز جز اين را نمىپسندند . انديشهء على دربارهء سياست و حكومت ، ريشهء خود را در اعماق زمين انسانيّت فرو كرده و به‌تدريج رشد و نمو يافته و شاخ و برگهايى برآورده است . فلسفه‌هاى جديد نيز بر اين اصول ، شاخ و برگهاى تازه‌ترى افزوده‌اند و اين فروع نيز به نوبهء خود اصول جالب نوينى شده‌اند ، اما با آن اصل نخستين ، هيچ‌گونه تناقض و اختلافى ندارند . يكى از اين فروع ، كه در تمام عصرها و در همه نهضتها به قوميّت عربى خدمت كرده ، اين است كه بايد هر طرح و انديشه‌اى كه به بهانه امنيت عمومى يا دلايل پوچ ديگر ، مايهء استبداد سياسى و خاموش كردن صداى مردم شود ، به كنار گذاشته شود . تنها يك استثناء دارد و آن اينكه خاموش كردن صداى مردم ، واقعاً و حقيقتاً به سود اجتماع باشد .