بسپارد . متفكر بىنظير و دانشمند « سلامه موسى » درباره انقلاب‌هاى بردگان روم چنين مىگويد « 1 » : « زياده‌روى در سختگيرى ، گاهى بردگان را بيدار مىكرد و متوجه اين نكته مىساخت كه آنان نيز افرادى از بشر هستند و مىتوانند جزو آنان به‌شمار آيند و از اينجا بود كه دست به‌شورش و انقلاب مىزدند ، و اين همان است كه در نهضت اسپارتاكوس « 2 » كه در حدود سال 73 قبل از ميلاد در ايتاليا رخ داد ، آن را مىيابيم . رومىها بعضى از بردگان را فقط براى كشتىگيرى گلادياتورها در روم ، نگهدارى مىكردند و هر برده‌اى كه با ديگرى كشتى مىگرفت مىبايست رقيب خود را در جلو تماشاكنندگان كه هورا مىكشيدند و كف مىزدند به‌قتل برساند « 3 » ! اسپارتاكوس يكى از آن افراد بود . او برده‌اى يونانى بود كه حاضر نشد مانند گوسفند پروار ، بخورد و چاق بشود تا در موقع لزوم ذبح گردد . او مىدانست كه بدون شك سرانجام

--> ( 1 ) . كتاب الثورات ، صص 29 - 31 ( 2 ) . در سال 73 ، صد نفر از كشتىگيران از كاپو گريختند و برده‌اى از اهل تراس يونان به‌نام اسپارتاكوس بر آنان رياست داشت ، او توانست هزاران برده دور خود جمع كند و پنج دفعه لشكريان روم را شكست دهد ، « سنا ترسيد و به كراسوس كه يكى از صاحب‌منصبان سيلا بود و تمولى هنگفت داشت اختيارات تامه داد » كراسوس اسپارتاكوس را در منتهىاليه جنوبى شبه جزيره ايتاليا محاصره كرد ، او كوشيد به سيسيل برود ، دزدان دريايى كه با وى قرارداد بسته بودند ، اجرت گرفتند و بعد فرار كردند و اسپارتاكوس به‌جنگ ادامه داد و عده‌اى دليرانه فدا شدند و « 6000 نفر از غلامان در طول جاده‌اى كه از كاپو به روم مىرود مصلوب شدند و گروهى از آنها كه رو به‌شمال فرار مىكردند به‌دست پمپه كشته شدند » . تاريخ عمومى آلبرماله ، قسمت روم ، ج 1 صص 177 و 178 . م ( 3 ) . اين نوع مسابقه ، در اروپا و آمريكاى متمدن امروز به‌شكل گاوبازى و بوكس‌بازى كه اغلب با كارهاى ضدانسانى و كشتار توأم مىباشد ، جلوه مىكند . م