عذاب دردناكى تهديد مىكند . البته در آن‌صورتى كه آنان از حقوق طبيعى خود در زندگى دست بكشند و به اين ظلم و ستم تن دردهند و انقلابى به‌پا نكنند و فشار و تضييق و ساير علل و عوامل بدبختى را عملًا به رسميت بشناسند ! قرآن علاوه بر تهديد ، اينان را « ظالمى انفسهم » - ستمگر بر خويشتن - مىنامد . اما پيامبر ، او مىفرمايد : « كسىكه به‌خاطر حق از دست‌رفته خود كشته شود ، شهيد است . » « 1 » و در جاى ديگر مىفرمايد : « وقتى مردم ، ستمگرى را ببينند و دست او را كوتاه نسازند ، بعيد نيست كه خداوند همه آنان را كيفر دهد » . اما در مورد جهان انسانى ، بايد توجه داشت كه اسلام با تعصب دينى بى جا در بسيارى از موارد مىجنگد : « لا اكراه فىالدين » - در دين اكراه و اجبارى نيست - و همچنين با تعصبات قبيله‌اى و ملى و نژادى نيز با كمال قدرت مىجنگد زيرا : « انسان خواه بخواهد يا نخواهد ، برادر انسان است » و مردم همه برادر يكديگرند : « و لقد كرّمنا بنىآدم و حملناهم فىالبرّ والبحر و رزقناهم من‌الطيّبات و فضّلناهم على كثير ممّن خلقنا تفضيلا » « 2 » - ما فرزندان آدم را عزيز و گرامى داشتيم و آنان را در خشكى و دريا سوار كرديم و از پاكيزه‌ها به آنان رزق داديم و آنان را بر بسيارى از آنهايى كه نيكو خلق كرده‌ايم برترى داديم . اصولًا

--> ( 1 ) به‌طور كلى اسلام به مردم اجازه داده كه در راه احتياج ضرورى به نان و آب خود كه كسى از آنها غصب كرده و پس نمىدهد ، بجنگند . و در اين راه اگر بكشند يا كشته شوند ، در نزد خداوند مأجور خواهند بود . و البته اين براى ايجاد آشوب و بلوا نيست ، بلكه به‌مثابه دفاع مشروع از حق زندگى است و فقهاء هم در اين باره به تفصيل سخن گفته‌اند . م ( 2 ) قرآن مجيد