الشيخ محمد جواد الخراساني
22
تلخيص النحو (فارسى)
نشود و غير لفظى دو قسم باشد : تقديرى و محلى . اعراب لفظى و تقديرى پس مجموع اقسام اعراب سه قسم است : لفظى و تقديرى و محلى . و اين دو يعنى تقديرى و محلى مشتركند در اينكه هيچيك در تلفظ پيدا نشود و لكن هر يك را فرق است امّا تقديرى پس آن حركت و اعرابى است كه تقدير گرفته شده باشد يعنى فرض كرده و نيّت گرفته شده باشد يعنى حركت اگر چه بهاو تلفظ نشده لكن بهطور كلى هم از او صرفنظر نشده بلكه هنوز مورد توجه و نظر است چنانچه گويا بوده است و حذف شده لهذا گفتهاند : المقدّر كالمحذوف والمحذوف كالمذكور . و اين در موردى است كه لفظ بنفسه صلاحيت اعراب دارد لكن مانع خارجى مانع از ظهور اعراب شده پس در چنين صورت گويند اعراب مقدر است چون مانع نگذارد كه ظاهر شود و امّا اعراب محلّى و آن در موردى است كه لفظ بههيچوجه صلاحيت اعراب ندارد و در تقدير هم نگيرند چون تقدير و نيتگرفتن فرع صلاحيت باشد و لكن با اين عدم صلاحيت چون در موقعى واقع شده است كه حقش بوده است كه داراى اعراب باشد زيرا كه پس از عامل كه شأن او تأثير اعراب است واقع شده و معمول اين عامل شده از اين جهت گويند در محل اعراب است مثلًا اگر گويى جاء هؤلاء پس هؤلاء در محلى واقع شده و بعد از عاملى آمده كه اقتضاء اعراب يعنى رفع دارد لكن هؤلاء قابليت اين اعراب را ندارد و چون عامل بىتأثير نشود و معمول هم بىاعراب كه اثر است نشايد گويند اعراب هؤلاء محلى است و حقيقتاً اعراب