خمس در زمان صادقين ( عليهم السلام ) با توجه به اين‌كه موقعيت اميرالمؤمنين ( ع ) آن‌طور بود كه در بخش قبل بيان شد ، مىتوان تصور كرد كه موقعيت ديگر ائمه ( عليهم السلام ) هم كه تحت‌فشار بيشترى از سوى دستگاه حاكمه بودند ، چطور بوده است ؟ بله ، اوايل امامت امام باقر ( ع ) مصادف با خلافت عمر بن عبدالعزيز بود كه بر اساس سياست‌هاى اتخاذ شده از سوى او اختناق كمتر ، و فضا براى بيان احكام خمس آماده‌تر شد . در اين زمان ، امام باقر ( ع ) به تدريج اصل موضوع خمس را مطرح ، و ظاهراً آن را براى شيعيان خود اباحه و حلال فرمودند ، و اقدام به اخذ آن نكردند . پس از امام باقر ( ع ) ، حكم خمس از سوى امام صادق ( ع ) در دو مرحله بيان شده است . در رواياتى كه مربوط به دوران آغازين امامت آن حضرت است ، موضوع اباحه خمس براى شيعيان مطرح شد ؛ اما هنگامى كه موقعيت براى بيان احكام واقعى و تفصيلى خمس فراهم گشت ، حضرت حكم وجوب آن را بيان فرمودند ، و حتى در برخى از روايات ، آن حضرت منكر آن را مرتد اعلام فرمودند ؛ و به همين ترتيب است كه اثرى از اباحه و تحليل خمس در روايات اهل بيت در عصر امامت امام كاظم و امام رضا ( عليهما السلام ) وجود ندارد . در اين دوره ، زمينه پذيرش حق آن‌چنان آماده شده بود كه مأمون خليفه عباسى جلسه تشكيل مىدهد و در اين جلسه كسى را وكيل حضرت زهرا ( س ) ، و شخص ديگرى را وكيل ابوبكر مىكند تا درباره فدك بحث كنند ، و در اين جلسه وكيل حضرت زهرا ( س ) پيروز و غالب مىشود . اين نشان از اين دارد كه ائمه اطهار ( عليهم السلام ) در اين دوره در بيان و تبليغ احكام - كه از آن جمله خمس است - آزادى بيشترى داشتند ، و لذا به تبليغ احكام تفصيلى آن پرداخته و ابعاد مختلف آن را كاملًا تبيين فرموده‌اند .