رئيس و مدير ، در جوامع مختلف متفاوت است ، ولى اصل اختصاص جاى مناقشه ندارد . پيش از ظهور اسلام با توجه به اين‌كه منبع درآمد غالب قبايل و طوايف عرب ، جنگ و غارت ديگر قبايل بود ، حق رياست از غنائم جنگى تأمين مىشد . رؤساى قوم در دوران جاهليت ، از غنائم جنگى سهمى داشته‌اند ، و بنا به منابع تاريخى ، اين سهم ربع غنائم جنگى بوده است . " ابن منظور " در ذيل واژه " مِرباع " نقل مىكند كه رسول اكرم ( ص ) ، عدى بن حاتم را قبل از اين‌كه اسلام بياورد مورد عتاب قرار داد و فرمود : « إنّك لتأكل المِرباع وهو لايَحِلّ لك فى دينك » « 1 » يعنى تو " مرباع " - يعنى ربع غنائم - مصرف مىكنى ، در حالى كه در دين تو حلال نيست . اين‌كه دين عدى چه بوده موضوع بحث ما نيست . همچنين نقل شده كه عدى بعد از مسلمان شدن گفته است : « ربّعُت فى الجاهليّة وخمّستُ فى الإسلام » - يعنى در زمان جاهليت ربع اموال را جدا مىكردم ، و در اسلام خمس آن را ؛ و در توضيح اين گفتار او گفته شده : « أى قُدتُ الجيش فى الحالين ، لأنّ الأمير فى الجاهلية كان يأخذ ربع الغنيمة ، وجاء الإسلام فجعله الخمس ، وجعل له المصاريف » « 2 » يعنى در لواى دو قانون رهبرى لشكر كرده‌ام ؛ چرا كه امير در زمان جاهليت ربع غنائم را بر مىداشت ، و اسلام آن را خمس قرار داد ، و براى آن مصارف خاص مقرر داشت . در هر حال ، اين جمله كه به صورت متكلم بيان شده است ، بر مقصود ما دلالت دارد .

--> ( 1 ) - لسان العرب : ج 5 ، ص 114 ذيل ماده ربع . ( 2 ) - مسند احمد : ج 4 ، ص 257 .