هركه سينه‌اش به كفر ، گشاده گردد ، خشم خدا بر آنان است و بر ايشان عذابى بزرگ خواهد بود . » نه كوتاهى و تقصيرى كه موجب گمراهى گردد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَ عَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَ قَدْ كَفَرُوا بِما جاءَكُمْ مِنَ الْحَقِّ . . . وَ مَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ » « 1 » ؛ « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، دشمن من و دشمن خودتان را به دوستى بر مگيريد ؛ [ به گونه‌اى كه ] با آنان اظهار دوستى كنيد و حال آن‌كه قطعاً به آن حقيقت كه براى شما آمده است ، كافرند . . . و هر كس از شما چنين كند ، همانا از راه درست منحرف گرديده است . » « وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ » « 2 » ؛ « هر كس كفر را با ايمان عوض كند ، همانا از راه درست گمراه شده است . » در روايات ، « الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ » « 3 » به پيامبران و پيروان دين حنيف و آيين حنيف ابراهيم تفسير شده است . « الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ » نيز در روايات ، به يهوديان تفسير شده است كه در دين خود غلوّ كردند و از راه ميانه منحرف گشتند . هم‌چنين در روايات ، « الضَّالِّينَ » به مسيحيانى تفسير شده است كه نسبت به خداوند دچار تفريط شدند و گفتند : « ثالث ثلاثه » ( او ، سومى از سه خداست ) . « لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ » « 4 » ؛ « آنها كه گفتند : خداوند ، سومين [ خدا ] از سه [ خدا ] مىباشد ، قطعاً كافر شدند . » قرآن خطاب به عموم اهل كتاب ، مىفرمايد كه راه ميانه را در پيش گيرند و به چپ و راست منحرف نگردند : « قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعُوا أَهْواءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ » « 5 » ؛ « بگو :

--> ( 1 ) . ممتحنه ( 60 ) 1 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) 108 . ( 3 ) . نساء ( 4 ) 69 ؛ مريم ( 19 ) 58 . ( 4 ) . مائده ( 5 ) 73 . ( 5 ) . مائده ( 5 ) 77 .