باشد ، در نور اعظم خدا خواهد بود : هر كس كه سرانجام كارش ، گواهى به لا إله إلّا اللَّه و رسالت من از جانب خدا باشد ؛ هر كس كه هنگام مصيبيتى ، ذكرش « إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » باشد ؛ هر كس كه هنگام دريافت خيرى ، سخنش « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » باشد ؛ هر كس كه هنگام ارتكاب خطايى بگويد : أستغفر اللَّه وأتوب إليه . » « 1 » [ 1 / 471 ] عياشى با سند خود به محمد بن مسلم از امام صادق عليه السلام در ضمن حديثى ، روايت كرده است : « « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » ، گفتار اهل بهشت است ؛ هنگامى كه خداى را بر پاداش نيك ، شكر مىگويند . . . » « 2 » تفسير « الْعالَمينَ » همان گونه كه گذشت ، عالمين ، گروه‌هاى مختلف مردم هستند و تفسير آن به عالَم‌ها [ ى حيوانات و جمادات و . . . ] صحيح نيست ، ليك روايات در تفسير آن دچار تشويش است . [ 1 / 472 ] از جمله رواياتى كه آن را به گروه‌هاى مردم تفسير كرده ، روايتى است كه راغب در مفردات خود ، از امام جعفر بن محمد صادق عليه السلام نقل كرده است . حضرت فرمود : « مقصود از آن ، مردم مىباشد و هر يك از آنان عالَمى هستند . » نيز فرمود : « دو عالَم وجود دارد : عالم بزرگ - كه همان فلك و موجودات در آن است - و عالم كوچك - كه همان انسان مىباشد . » « 3 » [ 1 / 473 ] شيخ ابو الفتوح رازى از ابى معاذ نقل كرده است : « آنان ( عالمين ) فرزندان آدم هستند . » [ 1 / 474 ] از حسين بن فضل نيز نقل شده است : « آنان مردم هستند ؛ به دليل آيهء « أَ تَأْتُونَ الذُّكْرانَ مِنَ الْعالَمِينَ » « 4 » . » « 5 »

--> ( 1 ) . خصال ، ص 222 . ( 2 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 36 ؛ بحار الانوار ، ج 89 ، ص 238 . ( 3 ) . المفردات ، ص 345 . ( 4 ) . شعراء ( 26 ) 165 : « آيا از ميان مردم جهان ، با مردها در مىآميزيد ؟ » ( 5 ) . ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 77 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 138 .