[ 1 / 424 ] ابن جرير ، حاكم در تاريخ نيشابور و ديلمى از حكم بن عمير - كه مصاحبتى [ با پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ] داشت - چنين روايت كرده‌اند : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « هرگاه بگويى : « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » ، همانا خداى را شكر گزارده‌اى و او [ نيز ] به تو مىافزايد . » « 1 » [ 1 / 425 ] ابن منذر و ابن ابى حاتم از چند طريق ، از ابن عباس روايت كرده‌اند : « « الْحَمْدُ لِلَّهِ » كلمهء شكر است . هرگاه بنده بگويد : « الْحَمْدُ لِلَّهِ » ، خداوند مىفرمايد : بنده‌ام مرا شكر كرد . » « 2 » [ 1 / 426 ] ابن جرير و ابن ابى حاتم از ابن عباس روايت كرده‌اند : « حمد ، همان شكر و فروتنى در برابر خداوند و اعتراف به نعمت‌ها و هدايت و آغازگرى او [ به لطف و احسان ] و . . . مىباشد . » « 3 » [ 1 / 427 ] ابن ابى حاتم از ابن عباس روايت كرده است كه عمر گفت : « ما سبحان اللَّه ولا إله إلّااللَّه را دانستيم ، ولى حمد چيست ؟ » على عليه السلام فرمود : « كلمه‌اى است كه خداوند آن را براى خود پسنديد و دوست داشت كه گفته شود . » « 4 » [ 1 / 428 ] ابن جرير و ابن ابى حاتم از كعب روايت كرده‌اند : « « الْحَمْدُ لِلَّهِ » ستايش خداست . » « 5 »

--> ( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 30 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 90 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 24 ؛ كنز العمّال ، ج 1 ، ص 466 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 30 ؛ ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 26 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 24 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 30 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 90 ، با اين عبارت : محمد بن علاء از عثمان بن سعيد از بشر بن عماره از ابو روق از ضحاك از ابن عباس براى ما نقل كرد كه جبرئيل به محمد گفت : « اى محمد بگو : الحمد للَّه » . ابن عباس گويد : « الحمد للَّه‌همان شكر و فروتنى براى خدا و اقرار به نعمت و هدايت و آغازگرى او [ به لطف و احسان ] و . . . است . » ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 26 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 24 . ( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 30 ؛ ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 27 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 24 ؛ كنز العمّال ، ج 2 ، ص 254 . ( 5 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 30 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 90 و 91 ، با اين عبارت : « و گفته شده كه جملهء " الحمد للَّه " ستايشى بر خدا ، با اسماء و صفات حُسناى اوست . هم‌چنين جملهء " الشكر للَّه " ستايش او به سبب نعمت‌هاى اوست . از كعب الاحبار روايت شده كه " الحمد للَّه " ستايشى براى خداست . در اين روايت ، بيان نشده كه ستايش ياد شده به كدام‌يك از معانىاى است كه ياد كرديم . يونس بن عبد الاعلى صدفى از ابن وهب از عمر بن محمد از سهيل بن ابى صالح از پدرش از سلولى از كعب روايت كرده است : " هر كس بگويد : الحمد للَّه ، اين ستايشى براى خداست " . » ؛ ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 26 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 23 و 24 .