چنان كه گفته شد ، مسيلمه در اواخر دوران رسالت در مدينه ، الرحمان ناميده مىشد ؛ در حالى كه « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » در آغاز رسالت حضرت رسول نازل شده بود . هزاران درود و سلام بر آن رسول باد . * * * شگفت‌تر آن كه عده‌اى پنداشته‌اند بسمله با عنوان آيه‌اى از قرآن نازل نشده است ؛ نه در آغاز سوره‌ها و نه در جاى ديگر ، جز در سورهء نمل ؛ يا اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آن را ننوشت تا اين كه سورهء نمل نازل گرديد . عجيب‌تر آن كه گفته‌اند : حضرت در آغاز سوره‌ها ، شعار جاهليت « باسمك اللّهم » را به جاى شعار اسلام ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » ، مىنوشت . برخى گفته‌اند : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در آغاز ، به رسم قريش « باسمك اللّهم » مىنوشت تا اين كه اين آيه نازل شد : « وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها » « 1 » . حضرت نيز نوشت : « باسم اللَّه » . بعدها اين آيه نازل گرديد : « قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ » « 2 » ؛ پس حضرت نوشت : « باسم اللَّه الرحمان » . پس از آن چنين نازل شد : « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » « 3 » ، پس حضرت همانند آن نوشت . « 4 » شگفتا از اين ياوه‌گويىها كه عقل سليمى آن را نمىپذيرد . [ 1 / 379 ] قرطبى به شعبى و اعمش نسبت داده است - در حالى كه آنان از چنين نسبتى به دورند - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم « باسمك اللّهم » مىنوشت تا اين كه فرمان رسيد « بسم اللَّه » بنويسد ، پس همان را نوشت . هم‌چنين هنگامى كه « قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ » نازل شد ، حضرت نوشت : « بسم اللَّه الرحمان » و چون آيهء « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » نازل گرديد ، آن‌گاه ( بسم اللَّه الرحمان الرحيم ) را

--> ( 1 ) . هود ( 11 ) 41 . ( 2 ) . اسراء ( 17 ) 110 . ( 3 ) . نمل ( 27 ) 30 . ( 4 ) . بنگريد به : بغوى ، ج 1 ، ص 73 ؛ عبد الرزاق ، ج 2 ، ص 477 .