الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)

432

التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)

ابن جزرى گويد : « اين روايت ، حديثى غريب با سندى نيكوست . » وى آن را به صورت مسلسل « 1 » ، از چند طريق روايت كرده است . او اين گونه بر مشايخ بزرگ و ثقهء خود قرائت كرده است و آنان همگى اين عبارت را تأييد كرده‌اند . « 2 » [ 1 / 162 ] خزاعى نيز در كتابش ، المنتهى ، با سند خود به عبد اللَّه بن مسلم بن يسار روايت كرده است كه وى گفت : « بر ابىّ بن كعب ، خواندم : " أعوذ باللَّه السميع العليم " . » وى گفت : « فرزندم ، از چه كسى اين را گرفتى ؟ بگو : " أعوذ باللَّه من الشيطان الرجيم " ؛ آن سان كه خداوند به تو فرمان داده است . » « 3 » ابن جزرى گويد : « ادعاى اجماع بر خصوص اين عبارت ، مشكل است و گويا مراد ، آن است كه اين عبارت برگزيده [ همهء قرّاء ] باشد ؛ چرا كه تغيير اين عبارت و افزودن برآن يا كاستن از آن ، گزارش شده است . » براى نمونه از حمزه « أستعيذ و نستعيذ و استعذت » نقل شده است كه ابن جزرى آن را صحيح نمىداند . همچنين از امام حافظ علامه ، ابو امامه محمد بن على بن عبد الواحد بن نقاش ، در كتابش ، اللاحق السابق والناطق الصادق فى التفسير ، نقل شده كه آوردن سين و تاء در امر به استعاذه ( استعِذْ و تَعَوَّذْ ) بيان گر معناى طلب و اشاره به طلب پناه بردن است ؛ بنابراين « استَعِذْ باللَّه » بدين معناست : از او بخواه كه تو را پناه دهد . اطاعت اين امر ، آن است كه بگويد : « أعوذُ باللَّه » ( به خدا پناه مىبرم ) ؛ زيرا گويندهء آن ، پناه برده يا پناه خواهى است كه پناه مىجويد . گويندهء « أستعيذ باللَّه » پناه بَرَنده نيست ، بلكه صرفاً خواهان پناه بردن به او و اعتصام به اوست و بين پناه بردن با طلب آن ، تفاوت وجود دارد . ابن جزرى ، اين گفتار را تحسين كرده ، مىگويد : « آفرين بر اين سخن لطيف و نيكوى او . » وى سپس حديث ذيل را بى اساس مىداند كه : [ 1 / 163 ] رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با اين عبارت استعاذه كرد : « أستعيذ بالسميع العليم من الشيطان الرجيم » .

--> ( 1 ) . [ حديثى كه همه يا بيشتر راويانش داراى خصوصيتى مشابه در گفتار يا كردار باشند . ] ( 2 ) . النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 243 - 246 . ( 3 ) . همان ، ص 246 .