الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
313
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
نقد آثار بر كرسى ارزيابى احاديث بر جاى مانده از پيشينيان ، نقش مهمى در تفسير و فهم معانى قرآن كريم دارند ، اما آيا اين احاديث در گذر زمان سالم ماندهاند و زلالى پاك آنها را ناخالصىهاى تيره ، مكدّر نساخته است ؟ اين امر ، توجه دانشمندان امت را از نخستين روزها به خود جلب كرد و آنها به تعيين ملاكهاى جداسازى روايات صحيح و ساختگى اقدام كردند . مهمترين اين ملاكها همان تذكر پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم مبنى بر عرضه بر كتاب خدا و آيات محكم آن است ؛ احاديث سازگار با كتاب خدا ، حق و سخنان مخالف آن ، باطل مىباشد . واژهء كتاب در اين جا ، كنايه از محكمات دين و امور بديهى عقل است ، از اين رو سنت استوار و برهان آشكارِ عقل را فرا مىگيرد ؛ احاديث هماهنگ با آن ، بى عيب و درست ، اما سخنان معارض با آن ، سست و نادرست مىباشد . بر اين اساس شيوهء ارزيابى حديث ، بررسى فرازمندى معنا و استوارى مفهوم ، پيش از بازبينى سند آن مىباشد ؛ هر چند سند در ارزيابى ، جايگاه خود را دارد ، ليك در درجهء دوم قرار مىگيرد . اين شيوه ، بر خلاف روشهاى برخى از متأخران است كه صرفاً ، به سندها توجه مىكنند و بررسى استوارى و فرازمندى معنا را رها مىسازند .