الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
268
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
بالخير خيرًا « تا » و إن شرًّا « فا » * و لا اريد الشرّ إلّاأن « تا » « تا » به « تشاء » اشاره مىكند و « فا » اشاره به فاء جزا دارد . معناى بيت ياد شده چنين است : بالخير خيرًا تشاء و إن شرًّا فشرًّا * و لا اريد الشرّ إلّاأن تشاء « 1 » ابو جعفر ، محمد بن جرير طبرى گويد : « اين روش [ سخن اشارى با حروف ] شواهد فراوانى [ در كلام عرب دارد ] كه گرد آورى آن كتاب را به درازا مىكشد . » « 2 » ديدگاههايى دربارهء رمز گشايى حروف مقطعه [ 1 . ] برخى گفتهاند كه [ رمز گشايى ] اين حروف بر اساس حساب ابجد است . نخستين كسانى كه اين ديدگاه را مطرح كردند ، يهوديان مدينه در زمان حيات پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بودند : [ م / 193 ] هنگامى كه بزرگترين سوره ، بقره ، در مدينه با عبارت آغازين « الم » نازل شد گروهى از علماى يهودى مدينه - كه حيىّ بن أخطب ، ابو ياسر بن أخطب و گروهى ديگر شمرده شدهاند - نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم رفتند و گفتند : « ما پيامبرى را سراغ نداريم كه مدت حكومت امت خود را كمتر از مدت زمان پيشگويى تو براى امت خود ، گفته باشد ؛ يعنى 71 سال ، بر اساس حروف « الم » . » « 3 » حضرت صلى الله عليه و آله و سلم گفت و گو با آنان را به على عليه السلام سپرد . حضرت على عليه السلام از آنان پرسيد : « با « المص » چه مىكنيد ؟ » گفتند : « [ پيش گويى پيامبر ] 161 سال [ است ] . » « 4 » حضرت پرسيد : « با « الر » چه مىكنيد ؟ » گفتند : « 231 سال . » « 5 » سپس حضرت
--> ( 1 ) . « در برابر خوبى ، خوبى را مىخواهى و در برابر بدى ، بدى را ؛ و من بدى را نمىخواهم ؛ مگر اين كه تو بخواهى . » ( 2 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 53 . ( 3 ) . با اين فرض كه واحد شمارش ، سال باشد ؛ تا در مثل « الم » ، الف رمز يك سال ، لام ، سى سال و ميم ، چهل سال باشد كه مجموع آنها 71 سال مىشود . ( 4 ) . « ص » 90 مىباشد كه با 71 ، عدد 161 به دست مىآيد . ( 5 ) . الف : 1 ، لام : 30 ، راء : 200 / 231 .