ابو اسحاق ثعلبى اين حديث را در تفسير خود ، تفكيك كرده و در كنار هر سوره آورده است . ابو الحسن واحدى نيز همين روش را پى گرفته است . ابن جوزى گويد : « من از اين دو نفر در شگفت نيستم ؛ چرا كه از اصحاب حديث نيستند « 1 » ، بلكه از ابو بكر بن ابى داوود تعجب مىكنم كه چگونه آن را در كتاب خود - كه دربارهء فضايل قرآن نگاشته - به صورت تفكيك شده آورده است ؛ در حالى كه خود مىداند چنين حديثى ، محال است ، ليك تودهء محدثان به نقل اين‌گونه روايات رغبت بسيارى نشان داده‌اند ؛ چرا كه منش آنان ، رواج احاديث‌شان است ؛ هرچند آميخته با سخنان باطل باشد كه اين ، رفتار ناپسند آنان است ؛ زيرا : [ م / 128 ] رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در حديثى صحيح مىفرمايد : " هر كس از من حديثى نقل كند و بداند كه دروغ است ، او ، خود نيز يكى از دروغ‌گويان مىباشد . " « 2 » حديث ياد شده دربارهء فضايل سوره‌ها ، بى ترديد ، ساختگى است . هم چنن در سند طريق اول ، بزيع بن حسّان « 3 » مىباشد كه دارقطنى وى را متروك دانسته است . در طريق دوم نيز مَخْلَد بن عبد الواحد « 4 » قرار دارد . ابن حبّان گويد : " به راستى وى

--> ( 1 ) . اهل نقد و ارزيابى حديث نيستند . ( 2 ) . ترمذى اين حديث را در ج 4 ، ص 143 آورده است . ( 3 ) . ابن حِبّان گويد : « وى از افراد ثقه ، مطالبى ساختگى را به گونه‌اى مىآورد كه گويا بر آن تعمد دارد . » ابن‌عدى گويد : « وى روايات منكرى دارد كه قابل پيروى نيست . » برقانى از دارقطنى نقل كرده كه وى متروك است . [ برقانى مىگويد : ] گفتم : « از هشام عجايبى نقل كرده است . » گفت : « همگى باطل هستند . » سپس گفت : « همهء مطالب او باطل است . » حاكم گويد : « احاديثى جعلى را از ثقات روايت مىكند . » على بن حسن بن شقيق گويد : « از عبداللَّه بن مبارك شنيدم كه مىگفت : " به گمانم ، حديث ابىّ بن كعب دربارهء فضايل سور را ملحدان جعل كرده‌اند . " » ( لسان الميزان ، ج 2 ، ص 12 ) . ( 4 ) . وى ابو هذيل بصرى است . ابن حِبّان گويد : « به راستى وى منكر الحديث است و تنها او رواياتى منكر رانقل كرده است كه به احاديث ثقات شباهتى ندارد ، از اين رو احتجاج به او باطل است . » ( كتاب المجروحين ، ج 3 ، ص 43 ) . ذهبى گويد : « شَبابة بن سوّار از ابن جُدعان و از عطاء بن ابى ميمون از زرّ بن حُبَيش از ابىّ بن كعب از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم ، آن خبر باطل طولانى را در فضايل سوره‌ها روايت كرده است . من نمىدانم چه كسى آن را جعل كرده است ؛ اگر مَخلَد آن دروغ را نبسته باشد . خطيب از ابن رزقوَيه از ابن سماك از عبداللَّه