كه علم - هرچند با تعبدى شرعى - به دست آمده است ؛ چنان كه اشاره كريم . ] » « 1 » اين سخن استاد ما - طاب ثراه - در نهايت دقت و استوارى است ، ليك در اين‌جا ، نكته‌اى شايستهء توجه است كه اين نكته ، به سخن ايشان دربارهء تعبد در حجيت امارات باز مىگردد ؛ آن‌سان كه در سخن ديگر مشايخ بزرگى كه حجيت خبر واحد را از باب تعبد شرعى به آن دانسته‌اند ، آمده است . پرسش اين است كه آيا در اين حجيت بخشيدن به خبر ثقه و عادل ، تعبدى وجود دارد يا همراهى با عرف عام ( عرف عقلاء ) مىباشد . به نظر مىرسد كه حجيت خبر واحد ( داراى همهء شرايط اعتبار ) مستند به دليلى تعبدى نيست ( به اين صورت كه شارع ما را به آن متعبد كرده باشد ) ، بلكه سيرهء عقلايى است كه عرف عام عقلا بر طبق آن رفتار كرده و شارع حكيم نيز با آن همراهىِ آگاهانه كرده است ؛ بنابراين هيچ گونه تعبد وجود ندارد كه نيازمندِ ترتب اثرى عملى باشد يا شارع آن را تكليف قرار داده باشد . حجيت خبر واحد ، تنها همراهى با شيوه‌هاى عرفى عقلا در تنظيم زندگى عمومى است كه خبر دادن شخص ثقهء ضابط يكى از اسباب به دست آمدن علم نزد آنان مىباشد . شارع نيز آن را امضا كرده و آنان را در اين شيوهء حكيمانه ، همراهى كرده است . آيات و رواياتى كه دربارهء اعتبار خبر ثقهء امين وارد شده نيز صرفاً ، شواهدى بر اين امضا و همراهى است . در حقيقت ، اين گونه آموزه‌ها ارشادى به آن اعتبار عام مىباشد و نه تكليف تعبدى محض .

--> ( 1 ) . مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 238 و 239 .