پيشوا بود كه دانش را از شخصيت‌هايى برجسته ، هم‌چون جُعفى ، سِماك بن حرب ، اعمش ، ابن ابى نُجَيح و ابن سائب برگرفت . شيخ او را از اصحاب امام صادق عليه السلام برشمرده است . « 1 » پيشوايان او را امير مؤمنان در حديث توصيف كرده‌اند . گروه بسيارى نزد وى دانش آموختند و در شهرها نشر دادند . سفيان ثورى در سال 161 درگذشت . 22 . سفيان بن عُيَيْنه ، ابو محمد بن ابى عمران هلالى كوفى : او پيشوايى عالم ، ثقه و حجت بود كه بر صحت حديث وى ، اتفاق نظر وجود دارد . ذهبى او را شيخ‌الاسلام ناميده است . او بيش از هشتاد تابعى را درك كرد و از آنان دانش برگرفت . احمد بن حنبل دربارهء او گويد : « در بين فقها ، كسى را داناتر از او به قرآن و سنن نديدم . » « 2 » امام شافعى نيز او را به فراوانى دانش و كفايت ، توصيف كرده است . شيخ و برقى وى را در اصحاب امام صادق عليه السلام برشمرده‌اند . « 3 » او تا روزگار امام رضا عليه السلام زنده بود . در تفسير قمى و كافى شريف و تهذيب رواياتى به نقل از او وجود دارد كه دانشمندان شيعه بر آنها اعتماد كرده‌اند . « 4 » وى دست پُرى در تفسير داشت و در سال 163 درگذشت . 23 . ابن اسلم ، عبد الرحمان بن زيد بن اسلم عَدَوى ، مشهور به ابو زيد : وى به طايفهء عَدَوى منتسب بود ، اما مَدَنى و تنوخى ، منسوب به تنوخ ، قبيله‌اى در يمن بود . او محدّث و مفسرى مشهور است كه كتابى در تفسير و رساله‌اى در ناسخ و منسوخ دارد . وى از پدرش ، ابن منكدر ، صفوان و ابو حازم روايت كرده است . مفسرانى بزرگ ، چون عبد الرزاق بن همّام ، وكيع بن جراح ، سفيان بن عُيَينه ، نزد وى دانش آموختند . مردم به او اعتماد داشتند و حديث وى را مىنوشتند . شيخ طوسى او را از اصحاب امام صادق عليه السلام برشمرده است . وى در سال 182 از دنيا رفت .

--> ( 1 ) . رجال طوسى ، ص 220 . ( 2 ) . تهذيب التهذيب ، ج 4 ، ص 107 . ( 3 ) . معجم رجال الحديث ، ج 9 ، ص 164 و 165 . ( 4 ) . بنگريد به : قمى ، ج 1 ، ص 70 ؛ كافى ، ج 4 ، ص 83 و 84 ؛ التهذيب ، ج 4 ، ص 294 .