24 . ابو معاويه ، هُشَيم بن بشير سُلَمى واسطى : او در اصل ، از بخارا و ساكن بغداد بود . وى فقيه ، محدّث ، مفسر آگاه و از مشايخ امام احمد بن حنبل و مرجع طبرى در تاريخ و تفسير بود . او از زهرى ، عمرو بن دينار ، ابن زاذان ، ابو بشر ، ايوب سختيانى و حصين بن عبد الرحمان دانش آموخت و شعبه ، يحيى بن سعيد ، ابن حنبل ، قتيبه ، ابن ايوب و گروهى بسيار از دانش وى بهره بردند . او در سال 183 درگذشت . 25 . سُدّى صغير ، محمد بن مروان بن عبداللَّه بن اسماعيل ، نوهء سدّى كبير : وى از اعمش ، يحيى بن سعيد انصارى ، محمد بن سائب كلبى ، صاحب تفسير و ديگر بزرگان روايت كرده است . بزرگان به او اعتماد داشتند . شرح حال وى را در بحث طريق نهم به تفسير ابن عباس ياد كرده‌ايم . « 1 » او در زمرهء اصحاب امام باقر عليه السلام و از اصحاب امام صادق عليه السلام شمرده شده است . سدّى صغير در سال 186 درگذشت . 26 . وكيع بن جراح ، ابو سفيان رؤاسى كوفى : وى از حافظان و عالمان بزرگ به‌شمار مىرود . احمد گويد : « هيچ كس را داراى دانشى فزون‌تر و حافظتر از وكيع نديدم . وى حافظه‌اى ماندگار داشت . » « 2 » او پيشواى مسلمانان زمان خود ، نكته سنج ، بلند مرتبه و حجت بود و [ براى مردم ، ] فتوا مىداد . از دو سفيان ( سفيان ثورى و سفيان بن عيينه ) ، شريك نخعى ، شعبه ، اعمش ، ابن جُرَيج ، ابو حمزه و ديگر بزرگان دانش فراگرفت . وى تفسير قرآن دارد كه حسّانى آن را روايت كرده است . ثعلبى در الكشف و البيان و طبرى در جامع البيان از اين تفسير بهره برده‌اند . وى در سال 196 از دنيا رفت . 27 . ابن كيسان اصمّ ، ابو بكر عبد الرحمان : او در فصاحت و فقاهت ، سرآمد بود . وى تفسيرى شگفت و مقالاتى در اصول اعتزال دارد كه تمجيد فراوانى را كسب كرده است . او از طبقهء ابو هذيل علّاف است . ابن كيسان حدود سال دويست

--> ( 1 ) . بنگريد به : التمهيد فى علوم القرآن ، ج 9 ، ص 253 و 254 . ( 2 ) . تهذيب التهذيب ، ج 11 ، ص 110 .