است و منزلت بزرگى دارد . امام سجاد و امام باقر و امام صادق عليهم السلام را ملاقات كرد و نزد آنان جايگاهى ويژه داشت . » هر گاه به مدينه مىرفت ، حلقه‌هاى درس ديگران براى او تعطيل مىشد و سارية النبى « 1 » به او واگذار مىگرديد . البته اين كار به فرمان امام باقر عليه السلام بود . [ م / 101 ] حضرت [ امام باقر عليه السلام ] به او فرمود : « در مسجد بنشين و براى مردم فتوا بده ؛ كه من دوست دارم افرادى چون تو ، در شيعيانم ديده شوند . » او قارى ، فقيه ، لغوى خردمندى بود . لغات قبايل عرب را شنيده بود و از آنان حكايت مىكرد . وى كتاب « الغريب فى القرآن » را تصنيف كرد كه شواهد آن از شعر عرب است . « 2 » ابان بن تغلب در سال 141 درگذشت . 9 . ابو نضر ، محمد بن سائب كلبى كوفى : وى نسب شناس و مفسر نامى بود . او تفسير را از طريق ابو صالح ، آزاد شدهء امّ هانى ، از ابن عباس دريافت كرد . ابن خلّكان گويد : « او مفسر و نسب شناس بود و در اين دو دانش ، از استادان فن بود . » « 3 » جلال‌الدين سيوطى نيز مىگويد : « هيچ كس تفسيرى به بلندى و پرمحتوايى تفسير او ندارد . پس از او نيز مقاتل بن سليمان مىباشد ، اما كلبى بر وى برترى دارد . » « 4 » در بحث طريق نهم به تفسير ابن عباس ، شرح حال وى را ياد كرده‌ايم . « 5 » او در سال 146 درگذشت . 10 . ابو حمزه ، ثابت بن دينار ثُمالى أزدى كوفى : وى نزد امامان اهل بيت عليهم السلام بزرگ داشته مىشد و از آنان بسيار مىشنيد . [ م / 102 ] امام على بن موسى الرضا عليه السلام دربارهء او مىفرمايد : « ابو حمزه ثمالى ،

--> ( 1 ) . [ ساريه به معناى ستون است . مقصود از آن ، ستونى است در مسجد النبى كه پيامبر كنار آن مىنشست و احكام و معارف دينى را بيان مىكرد . ] ( 2 ) . الفهرست ، ص 57 . نيز بنگريد به : رجال نجاشى ، ص 10 . ( 3 ) . ابن خلّكان ، ج 4 ، ص 309 . ( 4 ) . الاتقان ، ج 4 ، ص 209 ؛ الكامل ، ج 6 ، ص 120 . ( 5 ) . بنگريد به : التمهيد فى علوم القرآن ، ج 9 ، ص 248 - 252 .