نيامده است . » « 1 » سيد محمود آلوسى گويد : « بنابر اين تفسير ، [ پيوند بين آيهء ياد شده و ديگر آيات پيرامون آن در سورهء قيامت ] كاملًا آشكار است . بلخى و پيروان وى نيز بر همين اساس اين تفسير را برگزيده‌اند ، ليك اين برداشت مخالف با روايت صحيح مورد استناد جمهور مىباشد . » « 2 » جمال الدين قاسمى مىگويد : « ابن حجر گمان كرده كه انگيزهء اين وجه ، دشوارى يافتن مناسبت بين اين آيه و آيات ديگر سوره است ؛ يعنى چون پيشوايان وجه مناسبت را بيان كرده‌اند ، دليلى براى پذيرش اين تفسير نمىماند . » قاسمى ادامه مىدهد : « البته وجهى كه قفّال گفته - چنان كه پيداست - در بر دارندهء نهايت ارتباط بين آيات [ چهار گانه ] با آيات پيرامونى است و همين نكته ، آن را بر تفسير پيشينيان ترجيح مىدهد ؛ تفسيرى كه ممكن است مدرك آن ، اجتهاد و جمود بر ظاهر الفاظ آيه باشد . » « 3 » روايتى كه آلوسى بدان اشاره كرده ، چنين است : [ م / 81 ] بخارى با سند خود به سعيد بن جبير از ابن عباس روايت كرده است : « رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از نزول قرآن ، سختى و شدتى را احساس مىكرد و بر اثر آن ، دو لب خود را حركت مىداد . » اين عباس مىگويد : « پس من لب‌هايم را براى شما به شكلى حركت مىدهم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آنها را حركت مىداد . » سعيد نيز مىگويد : « من لب‌هايم را آن گونه كه ابن عباس حركت مىداد ، حركت مىدهم » ؛ آن گاه اين كار را انجام داد . وى گويد : « پس خداوند متعال اين آيه را نازل كرد : « لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ » « 4 » . پس از آن ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم هنگام آمدن جبرئيل ، گوش فرا مىداد و پس از رفتن او ، قرائت مىكرد . » « 5 »

--> ( 1 ) . التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 223 و 224 . ( 2 ) . روح المعانى ، ج 29 ، ص 144 . ( 3 ) . تفسير قاسمى ، ج 7 ، ص 222 . ( 4 ) . قيامت ( 75 ) 16 . ( 5 ) . بخارى ، ج 1 ، ص 4 .