اين حديث از چند جهت مخدوش است ؛ زيرا در قرآن ، حركت دادن زبان آمده است ، نه حركت دادن دو لب . از سوى ديگر ، چگونه ابن عباس حركت دادن دو لب رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را ديده و حكايت كرده است ؛ در حالى كه وى هنوز متولد نشده بود ؛ چه ، ولادت او سه سال پيش از هجرت بود و سورهء قيامت از نخستين سوره‌هايى است كه در مكه نازل شده است . ابن حجر گويد : « ممكن است پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم يا برخى از اصحاب كه شاهد ماجرا بوده‌اند ، به او خبر داده باشند . » « 1 » به نظر ما ، اگر سياق سوره در نظر گرفته شود ، برترى با ديدگاه بلخى و قفّال و پيروان آنان است . روايت صحيح و قابل اعتمادى نيز بر خلاف اين تفسير نقل نشده است . شگفتا از آلوسى كه مىگويد : « به دليل سياق ، خطاب در آيهء « لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ » به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم است و ضمير ( بِهِ ) به قرآن برمىگردد ؛ مانند « إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ » « 2 » . » « 3 » وى سياق آيه را جداى از سياق كل سوره در نظر گرفته است . پيش از اين دانستى كه علامه طباطبايى آيهء ياد شده را با آيهء مشابه آن در سورهء طه ( آيهء 114 ) ، هم‌سياق دانسته است . اين دو آيه در معنا و مراد ، با هم شباهت دارند ؛ هرچند آيهء سورهء قيامت ؛ با آيات پيرامونىاش تباين دارد .

--> ( 1 ) . فتح البارى ، ج 1 ، ص 28 . ( 2 ) . قدر ( 97 ) 1 . ( 3 ) . روح المعانى ، ج 29 ، ص 142 .