روايت استنادى وى ثابت نيست . 29 و 30 . معوّذتان : يعقوبي اين دو سوره را از آخرين سوره‌هاى مدنى شمرده است « 1 » ، ولى روايات معارض بسيارى خلاف آن را ثابت مىكند . آيات استثنايى در نوشته‌هاى برخى از قدما آمده است كه در برخى سوره‌ها ، آياتي بر خلاف أصل سوره آمده است . يعنى اگر سوره مكي است برخى آيات آن مدنى واگر مدنى است برخى آيات آن مكي است . البتة ما با تتبّعى كه انجام داده‌ايم به خلاف اين نظر دست يافته‌ايم ؛ هر سوره‌اى كه مكي است تمام آن مكي است وهر سوره‌اى كه مدنى است تمام آن مدنى است « 2 » . در اين كتاب به چند نمونه به اختصار اشاره مىشود : نمونهء أول : گفته‌اند : در سوره مائده آيهء « الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ ، الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً . . . » « 3 » در عرفات بر پيامبر صلّى اللّه عليه وآله نازل شد « 4 » ، ولى اين توهم بر أساس آن است كه معيار وشاخص مكي ومدنى را مكان بدانيم وبگوييم هر سوره‌اى كه در مكة نازل شده مكي است گرچه پس از هجرت نازل شده باشد . در صورتي كه معيار مكي يا مدنى بودن زمان هجرت است وتقسيم مكي ومدنى به پيش از هجرت وپس از هجرت برمىگردد . نمونهء دوم : گفته‌اند : سورهء توبه ، آيه‌هاى « ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كانُوا أُولِي قُرْبى . . . إِنَّ إِبْراهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ » « 5 » هنگام وفات أبو طالب در مكة نازل شده در حالي كه پيامبر صلّى اللّه عليه وآله به أو وعده داد تا براي آمرزش وى دعا كند « 6 » . اين گفته از كساني است كه سعى بر آن دارند تا أبو طالب را موقع وفات كافر بشمارند . ودر جاى خود ، واهى ومغرضانه بودن اين پندار را ثابت نموده‌ايم . لذا صحيح همان است كه طبرسى در تفسير خود آورده كه گروهى از مسلمانان پس از فتح مكة ، از

--> ( 1 ) تاريخ يعقوبي ؛ ج 2 ، ص 35 . ( 2 ) ر . ك : التمهيد ؛ ج 1 ، ص 237 - 169 . ( 3 ) مائده 5 : 3 . ( 4 ) تاريخ القرآن ؛ ص 27 . ( 5 ) توبه 9 : 114 - 113 . ( 6 ) صحيح بخارى ؛ ج 2 ، ص 119 وج 6 ، ص 87 .