قرار مىگيرند تا حدودي قابل اطمينانند . مانند جامع البيان طبري ، الدر المنثور سيوطى ، مجمع البيان طبرسى ، تبيان شيخ طوسي وعلاوة بر آن‌ها كتاب‌هايى نيز به طور خاص دربارهء أسباب نزول نگاشته شده است ، مانند أسباب النزول واحدى ولباب النقول سيوطى . البتة در اين نوشته‌ها صحيح وسقيم در هم آميخته وبايستى با كمال دقّت در آن‌ها نگريست . تشخيص درست از نادرست ، مخصوصا در موارد تعارض ، به يكى از راه‌هاى زير امكان دارد : 1 . بايد سند روايت ، به‌ويژه آخرين كسى كه روايت به أو منتهى مىشود مورد اطمينان باشد . يعنى يا معصوم باشد يا صحابي مورد اطمينان ؛ مانند عبد اللّه بن مسعود وابىّ بن كعب وابن عباس كه در كار قرآن سر رشته داشته ومورد قبول امّت بوده‌اند . ويا از تابعين عالىقدر باشد ؛ مانند مجاهد ، سعيد بن جبير وسعيد بن مسيّب كه هرگز از خود چيزى نمىساختند وانگيزهء دروغ‌پردازى نداشته‌اند . 2 . بايد تواتر يا استفاضه ( كثرت نقل ) روايات ثابت شده باشد ، گرچه با ألفاظ مختلف ولى مضمونا متحد باشند ودر صورت اختلاف در مضمون ، قابل جمع باشند . در اين صورت اطمينان حاصل مىشود كه خبر مذكور صحيح است ؛ مانند رواياتى كه دربارهء تحويل قبله وأسباب نزول آيات مربوط وارد شده است . 3 . بايد رواياتى كه دربارهء سبب نزول آيات وارد شده است ، به طور قطعي اشكال را حلّ وابهام را رفع كند . كه اين خود شاهد صدق آن حديث خواهد بود ، گرچه از لحاظ سند به اصطلاح علم الحديث روايت صحيح يا حسن نباشد . بيشتر وقايع تاريخي از همين قبيل هستند كه با ارتباط دادن چند واقعهء تاريخي به صحت يك جريانى پى مىبريم وآن را مىپذيريم وگرنه از راه صحت اسناد امكان پذيرش نيست . در مورد آيهء « نسىء » مطلب از همين قرار است . در سورهء توبه آمده است : « إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عاماً وَيُحَرِّمُونَهُ عاماً لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا ما حَرَّمَ اللَّهُ ، زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ ؛ « 1 » نسىء [ - جابه‌جا كردن وتأخير ماه‌هاى حرام ] فزونى در

--> ( 1 ) توبه 9 : 37 .