خلافت بدون چنين نيرويى هرگز نمىتوانست در سركوب آمال و آرزوهاى زرتشتيان و يا تحميل خواسته و ارادهء خود بر اكثريت آنها موفق شود . با اين همه‌جامعهء زرتشتى در ايران تا زمانى كه توان داشت در مقابل دولت و تشكيلات اسلامى پايدارى كرد . باوجود اين پايداريها ، هنگامى كه ستيز و جنگ جاى خود را به همزيستى و زندگى مسالمت‌آميز داد ، تماس‌هاى اجتماعى دوجانبه كه در حوزه‌هاى نظامى و سياسى آغاز شده بود ، به حوزه‌هاى مذهبى و اجتماعى فى ما بين كشيده شد . « ناتوانى زرتشتيان در ممانعت از اعمال سلطهء مسلمانان - از فرمانروايان دوردست گرفته تا قضات مربوط به امور ناحيه‌اى - به دليل فقدان شورش يا در نتيجهء حمايت اندك آن دسته از زرتشتيانى كه احساس بردگى و مظلوميت مىكردند ، نبود . بلكه مقامات و ساكنان عرب با تمركز امكاناتشان برضد تلاش‌هاى زرتشتيان براى برانداختن يوغ مسلمانان سرانجام پيروز شدند . عامل ديگرى كه به عنوان علت ناتوانى پيروان دين بومى - درحالىكه هنوز در اكثريت بودند - در خلع يد از اشغال‌گران ذكر مىشود ، كم بودن نهضت‌هاى مستقل از نخبگان جامعهء مغلوب بود . اقدام براى بيرون راندن مسلمانان عرب معمولا برعهدهء سران زرتشتىاى بود كه ديگر به‌طور كامل نمايندهء مردم نبودند يا ديگر نمىتوانستند توده‌هاى اهالى بومى ( بيشتر بر مبنايى فراگير تا براساس سلسله مراتب ) را براى پيروزى بسيج كنند . در حقيقت در موارد بسيارى مرزبانان و دهگانان سابق مجريان بهره‌كشى تحت سلطهء بيگانه بودند و ساير زرتشتيان به آنها اعتماد نمىكردند » . 38 دستكارى در متون زرتشتى تا اينجا به تفصيل يادآور شديم كه : 1 . آن‌چه امروزه به عنوان اوستا و ديگر متون پهلوى دينى در دست است ، طى سده‌هاى پس از ظهور و گسترش اسلام ، توسط كاتبان و نسخه‌برداران زرتشتى در هند و ايران نگاشته شده است و قديمىترين نسخهء اوستا به اوايل قرن چهاردهم ميلادى مربوط است . و متذكر شديم داستانى كه در دين‌كرد دربارهء اوستاى اصلى و مكتوب پيش از اسكندرآمده داراى هيچ مدرك موثق و قابل اعتمادى نيست . 2 . متن - هاى اوستايى در زمان‌هاى كهن فقط به صورت زبانى وجود داشته و زبانى روايت مىشده و در طى قرون روايات توسط روحانيون مذهبى و موبدان سينه‌به‌سينه حفظ مىشده است . در نتيجه امكان راه يافتن خطاها و اشتباهات عمدى و غيرعمد و نيز تغييرات و نارسايىها بسيار است . 3 . هم‌چنين گفتيم براى ساسانيان ايجاد اين عقيده در مردم كمال اهميت را داشت كه كليهء آثار مذهبى زرتشتى حتى آنها كه بعد از حيات زرتشت بوجود آمده ، مستقيما از اهورامزدا به زرتشت الهام مىشده و منسوب به وى است . و نيز قبل از حملهء اسكندر متون