با داشتن محبّت بدون برائت از دشمنان ، به سعادت رسيد و نه مىشود با اعلام بيزارى بدون محبّت ، از شقاوت رهيد . « اسماعيل جعفى » به امام باقر عليه السلام عرض كرد : شخصى محبّت امير مؤمنان عليه السلام را در دل دارد ، ولى از دشمن او تبرّى نمىجويد و مىگويد : على نزد من محبوب‌تر است . امام باقر عليه السلام فرمود : چنين كسى پريشان حال و آشفته خاطر است و دشمن محسوب مىشود ، پشت سر او نماز نگذار ، او كرامت و ارزشى ندارد ، مگر اينكه از او بترسى و مجبور به تقيّه باشى . « 1 » كسى كه به يكى از تولّى يا تبرّى معتقد باشد و به ديگرى بى اعتناست ، درست مانند كسى است كه اقرار به وجود خدا و يگانگى او داشته باشد ؛ امّا به بت‌ها و خدايان دروغين نيز بى ميل نباشد ، يا مانند كسى است كه به آيين بت پرستى كفر بورزد ؛ امّا دل در گرو ايمان به خدا نداشته باشد . « 2 » شخصى به امير مؤمنان عليه السلام گفت : من در كنار دوستى شما فلان شخص را - نام يكى از دشمنان را برد - نيز دوست دارم ، آن حضرت در جواب فرمود : اكنون تو اعور و يك چشم هستى كه تنها فضايل ما را مىنگرى و به ما علاقه‌مندى . بايد چشم ديگر تو نيز باز شود تا به وسيلهء آن رذايل دشمنان ما را نيز ببينى و به آنان بغض و كينه داشته باشى ، ولى اين وضع ادامه نمىيابد ؛ زيرا حق و باطل و نور و ظلمت در يك جا نمىگنجند ، در آينده يا هر دو چشم خود را از دست مىدهى و كور مىگردى ، يا چشم ديگرت بينا مىشود و بغض و كينهء دشمنان ما را نيز به دل خواهى گرفت . « 3 » از وجود مبارك حضرت رضا عليه السلام نقل شده است كه فرمود :

--> ( 1 ) - وسائل الشيعه : ج 8 ، ص 309 ، باب 10 ، حديث 3 . ( 2 ) - ادب فناى مقرّبان : جوادى آملى ، ج 1 ، ص 66 . ( 3 ) - بحارالانوار : ج 27 ، ص 58 .