على محمدى خراسانى

497

شرح منطق مظفر (فارسى)

1 . شخصى كه صناعت مغالطه را آموخته و ملكهء اين صنعت را به كار برده به نيكى مواقع غلط و اشتباه و راههاى ورود و هجوم آن را مىشناسد . لذا در مقام بحث و تحقيق و رسيدن به يك حقيقت تمام راههاى مغالطه را به روى خود بسته و از آنها مىگريزد تا گرفتار آن نشود . 2 . با آگاهى از اين صناعت به راحتى مىتواند خطا ، اشتباهات و مغالطات مغالطين را كشف كرده ، توطئه‌هاى آنان را خنثى و نقشه‌هاى آنها را نقش بر آب كند ، ثابت كند كه در اين استدلال در صغرى يا در كبرى يا در ملازمه و . . . از حيث مادّه يا از حيث صورت يا از هردو حيث دچار اشتباه شده‌ايد . مردم را هدايت كند و آنها را از گرفتار آمدن در دام مغالطين نجات بخشد ( علماء شيعتنا مرابطون بالثغر الّذي يلى ابليس و عفاريته يمنعونهم من الخروج على ضعفاء شيعتنا ) با اين دو فايده‌اى كه ذكر شد مىتوان فايده آموزش اين صناعت را به فائده طبابت نسبت به سموم تشبيه كرد كه طبيب وقتى سموم و آفات ، ويژگيهاى آنها و راههاى معالجه آنها را شناخت ، هم خود از اين سموم و مواد مسموم اجتناب مىكند و هم به ديگران دستور مىدهد كه از آنها دورى كنند و اگر احيانا كسى مراعات نكرده و گرفتار مسموميّت شد ، طبيب او را مداوا كند . 3 . فايدهء ديگر صناعت مغالطه اينست كه گاهى انسان احتياج پيدا مىكند كه با اهل مغالطه به مثل آنها رفتار نموده و از در مغالطه درآمده و از حربه‌اى كه آنها استفاده مىكنند استفاده كرده ، آنها را مغلوب و منكوب سازد . به قول مثل فارسى : كلوخ انداز را پاداش سنگ است . و به قول قرآن كريم : فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ « 1 » و در ضرب المثل عربى : ان الحديد بالحديد يفلح يعنى آهن با آهن شكافته مىشود . قبلا گفتيم كه افراد بشر در منجلاب مغالطات گرفتارند و دست و پا مىزنند . با اين محاسبات خوب درك مىكنيم كه طالب حقّ كه شناگر درياى معارف است چه اندازه احتياج و نياز شديد دارد كه از چهرهء آب زلال حقيقت ، كفهاى روى آن را زدوده و

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، 194 .