مبحث سوم توابع 1 . تمهيد بحث سوم از مباحث سه‌گانه باب خطابه ، پيرامون توابع و ملحقات باب خطابه است . در باب اوّل از ابواب خطابه در مطلب چهارم از مطالب خطابه گفتيم كه اجزاء خطابه عبارتند از : عمود و اعوان و خود اعوان دو قسم بود : الف . استدراجات كه سه شعبه داشت ؛ ب . شهادت كه دو شعبه داشت ؛ در مجموع شش جزء براى خطابه بيان كرديم . اينك در اين مبحث پيرامون يك سلسله امور ديگر ، ماوراء امور مذكور گفتگو مىكنيم . اين امور از حقيقت خطابه خارج بوده و جزء توابع ، ملحقات و متممات باب خطابه است و بيشتر نقش تزئينى دارد تا نقش اصلى و فلسفهء بحث از اين امور آنست كه اينها در هدف خطيب نقش داشته و باعث آماده شدن مستمعين براى پذيرش سخن گوينده مىشوند ، بطور مجمل و سربسته تمامى اين امور به خطا به قول مرتبط مىباشد و ربطى به شخص خطيب يا شخص مستمع ندارد ، از آن‌جا كه بدون اينها نيز خطابه كامل و مؤثر است و اينها نقش اصلى ندارند بلكه به تبع خطابه ايجاد شده و تابع قول خطيب هستند لذا به نام « توابع » ناميده شده‌اند ، نام ديگر آن تحسينات و تزئينات است ( همانند غذائى كه از يك سلسله مواد اصلى تشكيل مىشود و از يك سلسله امور كه جهت زينت آن به كار مىبرند و هكذا . . . ) . امورى كه از توابع خطابه مىباشند مجموعا سه قسم مىشوند : 1 . امورى كه مربوط به خود لفظ و قول است ؛ 2 . امورى كه مربوط به نظم و ترتيب الفاظ است ؛ 3 . امورى كه مربوط به ، اخذ به وجوه مىباشد ؛ اينك هريك از اين امور را به‌ترتيب توضيح مىدهيم : 2 . حال الفاظ منظور از حال الفاظ عبارتند از امورى كه به هيئت لفظ و مراعات قواعد آن مربوط است چه به هيئت مفرد باشد ( از قبيل فعل ماضى ، مضارع و . . . ) و چه به هيئت مركبات ( از قبيل جملهء اسميه ، فعليّه و . . . ) .