على محمدى خراسانى
445
شرح منطق مظفر (فارسى)
همهء غرايز ، تمايلات و شهواتش را اشباع كند و ضمنا محبوب قلوب و مورد احترام جامعه باشد كه در حضورش او را تكريم كرده و در غيابش او را ستايش كنند ؟ ! در اين باب از سوى دانشمندان مكتبهاى گوناگون ، نظرات مختلفى اظهار شده كه سعادت آدمى را در چهچيز مىدانند و دهها نظريّه ابراز شده كه خطيب هر مكتبى بايد با صلاح حال انسان به عقيدهء آن مكتب آگاه باشد . 2 . پس از شناخت صلاح حال بايد بداند كه صلاح حال انسان در هر مكتبى با چه عواملى محقّق مىشود ؟ مثلا فضيلت نفسى و روحى انسان به كسب حكمت و اخلاق فاضله است . فضيلت بدن به صحت ، سلامتى ، قوت و نيرومندى عضلات ، زيبايى چهره و زيبايى اندام كه از هر لحاظ معتدل و متعادل باشد ، مثل طهارت اصل و مولد ، نباهت ذكر ، كرامت ، شرافت ، ثروتمندى ، يار و ياور ، و مريد زياد داشتن ، خوب بهره بردارى از نعمتها و . . . كه باز به اختلاف مكتبها مختلف مىشود . 3 . راههاى اكتساب و به دست آوردن اين امور را يكايك بشناسد و بداند كه بهترين وسيله و آسانترين راه رسيدن به اين كمالات و يا امور چيست ؟ مثلا بداند كه حكمت و معرفت با جديّت ، تحصيل ، تلاش ، اخلاص نيّت براى خداوند ، فاصله گرفتن از لذّات ، تجملات ، زرق و برق دنيا و . . . حاصل مىشود . يا بداند كه صحت و سلامتى جسمانى با رياضت كشيدن ، رژيم غذائى داشتن و تنظيم مأكولات است كه خوراك او مطابق برنامه از لحاظ كمّ و كيف و . . . باشد . يا بداند كه ثروت و مكنت با كشاورزى ، بازرگانى ، صنعتگرى و . . . به دست مىآيد . 4 . عواملى را كه در تحصيل خيرات و نيكىها نافع و سودمند است و وسائل خيرات را فراهم و در اين مسير كمك كار انسان است ، بشناسد . مثلا بداند كه براى رسيدن به هدف ( مادّى و معنوى ) كوشش لازم است ( و ان ليس للانسان الّا ما سعى ) ، « 1 » فرصتها را مغتنم شمردن لازم است ، كثيرى از لذات جسمانى را فدا كردن لازم است ، صداقت ، امانتدارى و . . . لازم است و متقابلا عواملى را كه مضرّ و خطرناك بوده و جلو نيل به مطلوب را مىگيرد بشناسد از قبيل راحتطلبى ، تنبلى ، تنپرورى ، كسالت ، لذّات مادّى ، لهو و لعب و سرگرميهاى غلط را مقدم داشتن ، اوقات را به بطالت گذراندن
--> ( 1 ) . سورهء نجم ، آيهء 39 .