على محمدى خراسانى

384

شرح منطق مظفر (فارسى)

مبحث سوم وصايا مبحث سوم از مباحث سه‌گانهء باب جدل ، پيرامون وصايا و سفارشاتى به شخص مجادل است . مجموعهء وصايا در سه بخش عرضه مىشود . 1 . سفارشاتى كه به شخص سائل داريم . 2 . سفارشاتى كه به شخص مجيب داريم . 3 . سفارشاتى كه به طرفين مباحثه مشتركا داريم . * * * 1 . تعليمات للسائل قسمت اوّل ؛ در رابطه با تعليمات و آموزش‌هايى است كه به شخص سائل داريم . در مبحث اوّل ، با تعريف سائل آشنا شديم و دانستيم كه سائل كسى است كه پيوسته سؤال مىكند و در سايهء اين سؤالات مىخواهد رأى و وضعى را نقض كرده ، ابطال نمايد و طرف مقابل را مجاب و ملزم به اقرار و اعتراف نمايد . و براى وصول به اين هدف لازم است تعليمات سه‌گانهء ذيل را به دقّت به كار بندد . 1 . قبل از هر سؤالى ، آن موضع و قاعدهء كلّى را كه اين سؤال و قضيّهء مشهوره را از آن استخراج مىكنند بايد در ذهن خويش آماده سازد تا اگر مجيب ، سؤال اوّل را جواب داد وى بتواند از همين موضع ، مقدّمات مشهورهء ديگرى را استخراج كرده و عرضه كند و مورد سؤال قرار دهد و گرنه چه‌بسا با اوّلين سؤال درمانده شده و مغلوب شود . 2 . قبل از هر سؤالى اين نكته را در نظر بگيرد كه چگونه از شخص مجيب اعتراف گرفته و او را وادار به قبول كند و يا اگر انكار نمود چگونه بر او تشنيع كرده و امر او را شنيع و ناهنجار بنماياند . 3 . هيچ‌گاه به موضع و قاعدهء كليّه‌اى كه اين مشهورات را از آن استخراج كرده ، تصريح ننمايد و اگر احيانا نيازمند به تصريح شده و ناچار مىگردد كه آن را ذكر كند حتما در آخر امر و پس از اقرار و اعتراف گرفتن از خصم آن را بيان كند تا مجالى براى نقض و ايراد از سوى خصم و مجيب نباشد اين بود خطوط كلّى و چهارچوبهء اصلى كار سائل ، كه بادقّت تمام بايد اين امور را مراعات كند و گرنه به مقصود نمىرسد .