على محمدى خراسانى

383

شرح منطق مظفر (فارسى)

حيث رقم ، به مراتب بيشتر از بذل‌وبخشش تمام اموال حاتم بود ( مثلا زيادى مال معن صدهزار درهم مىشد و تمام مال حاتم 50 هزار درهم ) . ولى سخن در اين است كه معيار در كريم‌تر بودن چيست ؟ آيا ملاك بذل و بخشش مال زيادتر و رقم درشت‌تر است كه معن داشته يا معيار ، فداكارى و ايثارگرى و بذل تمام هستى است كه حاتم داشته ؟ آن‌كه مىگويد : معن كريم‌تر بوده ، به يك قضيّهء مشهوره متمسك است كه هركس سود بيشترى به جامعه مىرساند و مال بيشترى انفاق مىكند اجود و كريم‌تر است و آن‌كه مىگويد : حاتم كريم‌تر بوده به مشهورهء ديگرى متمسك است كه : هركس فداكارى كرده و با وجود نياز ، ديگران را بر خود مقدّم مىدارد كريم‌تر است پس حاتم افضل است و خود اين دو مشهوره دو موضع هستند كه مصاديق و متفرّعات بسيارى مىتوانند داشته باشند . براى تفصيل بيشتر اين مباحث به كتب مطولهء فنّ از قبيل اساس الاقتباس ، الجوهر النضيد مراجعه كنيد . * * *