مىشود كه : بنابراين بحث از مواضع در صناعت جدل چه فايده‌اى دارد ؟ در جواب بايد گفت : فايدهء اين بحث آن است كه خود قضاياى مشهوره و احكام جزئيّه‌اى كه تحت اين مواضع مطرح هستند حدّ و حصرى ندارند و چه‌بسا در تحت هر موضعى از مواضع و اصول و قواعد عامّه ، ده‌ها و صدها قضيّهء مشهوره داخل باشد ، لذا شمارش همهء آن‌ها و حفظ و آماده داشتن تمامى آن‌ها ( تا در مجلس بحث از آن‌ها استفاده كند ) امرى بس دشوار است و حافظه كامپيوترى لازم دارد امّا مواضع و اصول در هر رشته‌اى محدود به ده‌ها مورد است و حفظ و ضبط و آماده داشتن آن‌ها براى روز مبادا كار آسانى است و لذا شخص مجادل و مجتهد در جدل ، خود اين مواضع را حفظ مىكند تا عند اللزوم از آن‌ها ده‌ها قضيّهء مشهوره استخراج نمايد . اين است فائدهء بحث از مواضع ، و بر همين اساس به شخص مجادل توصيه شده كه تا مىتواند از ذكر خود مواضع در مقام جدل خوددارى كند زيرا اگر خود موضع را بيان كند طرف مقابل و خصم متوجّه شده و ماده نقضى پيدا كرده و سخن وى را ابطال مىكند پس نبايد بهانه به دست خصم دهد و قضيّه‌اى نگويد كه در معرض نقض و ابرام است بلكه مواضع را پيش خود حفظ كند و آن‌ها را در خاطر داشته باشد تا از مصاديق و جزئيّات آن‌ها استفاده كند . و امّا دومى ؛ از همين‌جا وجه تسميه هم روشن مىشود كه چرا اين قواعد عامّه را مواضع گويند ؟ علّتش آن است كه اوّلا اين مواضع در حقيقت موضع حفظ و نگهدارى و انتفاع بردن است ( نظير سرمايه‌اى كه محفوظ است و آدمى از سود آن استفاده مىكند ) . ثانيا ممكن است وجه تسميه به خاطر اين باشد كه اين موضع از امورى است كه صلاحيّت دارد محلّ بحث و نظر باشد ولو بالفعل عنوان نمىشود تا نقض و ابرام پيدا كند . ثالثا شايد موضع گفته‌اند به خاطر اين‌كه : محلّ امن و خوف هستند و به قول خواجهء طوسى : « و فائدهء موضع آن بود كه صاحب صناعت را اصولى باشد معدّ و محفوظ كه از آن مقدّمات مىانگيزد به‌حسب حاجت و تصريح نكند به آن اصول تا آن را در معرض ردّ و نقض نياورده باشد . و آن را موضع از ان خوانند كه موضع انتفاع يا اعتبار يا حفظ بود ، چنان‌كه گويند : موضع نظر و بحث ، و موضع امن و خوف » . « 1 »

--> ( 1 ) . اساس الاقتباس ، ص 451 .