على محمدى خراسانى
353
شرح منطق مظفر (فارسى)
استفاده كردن از مشهورات و مسلّمات ، عند الضرورة و الحاجة و در مقام مجادله با رقيب و احتجاج بر خصم اگر مجادل سائل است . يا استفاده از آنها در مقام جواب و دفاع و فرار از مغلوبيّت و تسليم در برابر خصم ) كارى آسان نيست ، هرچند كه در به دو امر پنداشته شود كه اين امر آسان است ولى در عمل روشن مىشود كه رسيدن به چنين ملكهاى كار آسانى نيست بلكه نيازمند تمرينات طولانى و مدّتهاى متمادى است تا بدان ملكه دست يازد و البتّه اين مطلب ، منحصر به تحصيل ملكه و صناعت مجادله نيست بلكه در هر صنعت و فنّى ( طبابت ، خياطت ، قضاوت ، عدالت ، اجتهاد و . . . ) رسيدن به حدّ اعلاى آن و دارا شدن ملكهء آن صنعت ، محتاج به خوندل خوردن ، تحمّل سختىها و ممارست و مداومت ، بر آن امر است ( مگر به آسانى كسى مىتواند به درجهء اجتهاد برسد ؟ ! به قول بعضى از بزرگان مجتهد شدن مانند كندن كوه است با يك سوزن تا به آب برسيم ، و مگر تحصيل ملكهء عدالت ، امر آسانى است ؟ ! مدّتهاى مديد مبارزه با هواها و هوسهاى نفسانى لازم است تا شخص ، عادل شود و . . . ) حال چگونه تمرين كنيم و با چه ابزار و آلاتى اين تمرينات را انجام دهيم تا به ملكهء جدل برسيم ؟ در جواب مىفرمايند : ملكه و صنعت جدل چهار ابزار و وسيله دارد كه اگر انسان بتواند همهء آنها را حائز شود البتّه با استفاده از اين ابزار و تمرينات فراوان قادر خواهد بود به ملكهء جدل دستيابد و اين ابزار رهتوشهء شخص براى نيل به اين قلّه مىباشد و شخص جدلى را از رسيدن به هدف متمكن مىسازد و به خاطر اهمّيّت فراوان اين ابزار ، ما در اين مبحث آنها را براى شما بازگو مىكنيم و قبل از آن خاطرنشان مىسازيم كه : چنين نيست كه هركسى مبحث طوبيقا و جدل منطق را خواند بالفعل در خارج يك شخص مجادل و ماهر در صنعت جدل شود ، خير مطالب منطقى راهورسم تحقيق در اين موضوع و شيوهء به كار بردن آن را ياد مىدهد و اين خود جوينده است كه بايد يك يك مشهورات و مسلّمات را تحصيل كرده و به خاطر خود بسپارد و با ترفندهاى لازم آنها را به كار ببرد تا به هدف برسد ، مثلا فرض كنيد شخصى معناى منشار ( ارّه ) را مىداند كه وسيلهاى است براى نشر و بريدن چوبها امّا به صرف شناختن معناى آن ، اين ابزار در نزد او حاضر نمىشود و در خارج فلان چوب را نمىبرد و هيزم زمستان او نمىشود بلكه كسى قادر به اين كار مىشود كه در خارج ارّهاى به دست آورده و چوبى