در اختيار داشته باشد و راه‌ورسم بريدن بلد باشد تا به هدف برسد . آرى ، شناخت معنا و مفهوم و اوصاف آن تنها مقدّمه‌اى براى رسيدن و استفادهء مناسب از آن است تا ما را به نتيجهء مطلوب برساند . با حفظ اين مقدّمه ، ابزار و ادواتى كه استفاده از آن‌ها براى مجادل لازم است عبارتند از چهار ابزار كه به ترتيب عنوان مىكنيم . اوّلين وسيله : آن است كه شخص در ذهن خود انواع و اصناف مشهورات ، از هر باب و از هر مادّه‌اى را ( من المواد المنطقيه و الطبيعية و الخلقيّه و . . . ) با همهء تفاوت‌ها و اختلافاتى كه دارند حاضر كند و آن‌ها را در قوهء ذاكرهء خويش نگهدارى نموده و براى روز مبادا ( وقت حاجت و مجلس مجادله ) آماده نگهدارد و بداند كه در نزد پيروان هر مذهب ، مسلك و صاحبان هر فنّ و صنعتى چه نوع قضايائى جزء مشهورات مطلقه و چه نوع قضايائى از مشهورات محدوده است تا با هر گروهى و با صاحب هر صنعتى از مشهورات مناسب با آن مذهب و صنعت ، استفاده كند . هم‌چنين مشهورات حقيقيّه را از مشهورات ظاهريّه و شبيه به مشهورات تميز دهد تا در مقام جدل دچار مغالطه نشده و تنها از دسته اوّل استفاده كند و اگر احيانا خصم او ، از مشهورات ظاهريه و شبيه به مشهورات استفاده كرد مغالطه او را آشكار سازد . و همچنين بايد راه‌ورسم استخراج مشهورات را بداند كه چگونه توسّط قرائن ، مشهورات جديد تحصيل كند ( سابقا به قرينهء تشابه و تقابل مثال زديم ) و بايد بشناسد كه چگونه مىتواند حكم يك مشهوره را به مشهورهء ديگر سرايت دهد . هنگامى كه مشهورات فنون و علوم مختلفه را تحصيل نمود و نحوهء كاربرد آنها را آموخت البته با دستى پر در بحث آزاد شركت نموده و از مبارزهء با خصم وحشتى ندارد . حال اين ابزار و وسيله براى شخص مجادل بسيار ضرورى است چون او بايد بكوشد تا در محضر مردم مغلوب نشود بلكه زبان‌زنى ماهر و حاضرجوابى توانا باشد كه مسلسل‌وار همهء سئوالات را جوابگو باشد ، زيرا آنجا كه جاى فكر و تأمل نيست كافى است كه در جواب يك سئوال قدرى سربزير انداخته و در انديشه فرورود يا رنگ چهره‌اش متغير شود يا صدايش لرزان باشد يا بگويد : مهلت مىخواهم كه مراجعه كرده و بعدا پاسخ بگويم و . . . كه اين حركات و اقوال همان و شكست خوردن و مفتضح شدن همان . سرّ مطلب اين است كه هدف از جدل آنى و لحظه‌اى و في المجلس است و هركس