جواب به علّت اين‌كه درجهء حرارت آن بالا رفته است . شكل منطقى قياس : هذه الحديدة ترتفع درجة حرارتها « صغرى » و كلّ حديدة ترتفع درجة حرارتها متمدّدة « كبرى » فهذا الحديدة متمدّدة « نتيجة » 2 . علّت مادّى : از آن به مادّه تعبير مىشود و مادّه همان چيزى است كه اگر شىء بخواهد متكوّن و متحقّق شده و در خارج بالفعل موجود شود و مصوّر به فلان صورت نوعيّه گردد بدون اين مادّه ممكن نيست و هر موجود مادى و جسمانى در عالم يك وجود بالقوه دارد كه همان استعداد فلان موجود شدن است و از آن به مادّه تعبير مىشود و يك وجود بالفعل دارد كه داراى فلان صورت نوعيّه است و مثل مادّه مثل موم است كه به هر شكل و صورتى كه بخواهيم آن را درمىآوريم ، گاهى به شكل انسان و گاهى فيل و . . . پس علّت مادّى همان مادّه است كه بدون آن فعليّت موجود ممكن نيست . گاهى نيز از علّت مادى به ما فيه الوجود تعبير مىشود يعنى چيزى كه وجود و تحقّق خارجى و فعليّت در او است . مثلا گچ ، آجر ، آهن ، چوب و امثال اين‌ها از مصالح ساختمانى علّت مادّى يا مواد ساختمان تشكيل مىدهند كه بدون آن‌ها ساختمان موجود نمىشود و مانند نطفه كه علّت مادى يا مادّه فلان مولود انسانى يا حيوانى است و اگر نطفه نبود صورت نوعيه انسانى هم روى آن نمىآمد . مثال براى برهانى كه اوسط در آن علّت مادّى باشد : سؤال : چرا حيوانات عالم فاسد مىشوند ؟ ( عالم كائنات عالم كون و فساد است يعنى هر موجود مادى كه متكون مىشود پس از مدّتى فاسد مىشود و تبديل به موجود ديگرى مىشود ) . جواب : به علّت اين‌كه حيوانات مركب از اضداد هستند ( منظور از اضداد همان عناصر اصلى و اوّليّه هر حيوان است كه به قول قدماء چهار عنصر آب ، هوا ، خاك و آتش است و به قول متأخر متجاوز از صد عنصر در وجود حيوانات است و اين عناصر با يكديگر تزاحم و تعارض دارند و سبب فساد حيوان مىشوند ) . شكل منطقى استدّلال :