و مغلطه‌هاى آنها را آشكار كردند و ثابت كردند كه اشياء ، با قطع‌نظر از ادراك ما ، واقعيّت دارند و داراى كيفيّت مخصوص هستند و حكمت عبارت است از علم به احوال اعيان موجودات ، آن‌طور كه هستند و اگر انسان به‌طرز صحيحى فكر خود را راه ببرد مىتواند حقايق را دريابد . ارسطو به همين منظور قواعد منطقى را براى درست فكر كردن و تميز خطا از صواب ، جمع و تدوين كرد . در خاتمه اشاره‌اى بسيار گذرا به دانشمندان مشهور و مؤلّفين بزرگ منطق ارسطويى مىكنيم : 1 . « ارسطاطاليس » : وى در شهر استاگيرا ، در سال 384 پيش از ميلاد ، متولّد شد و در سنّ هفده سالگى به آتن آمده و مدّت بيست سال در خدمت افلاطون تحصيل كرد . در سال 322 پيش از ميلاد ، در سنّ 62 سالگى وفات يافت . در فلسفه ، او را امام و پيشواى مشائين دانسته و در منطق ، وى را معلّم اوّل خوانده‌اند . كتاب منطقى او « ارغنون » ؛ يعنى ابزار نام دارد . اين كتاب مشتمل بر مباحث ذيل است : 1 . مقولات . 2 . كتاب قضايا . 3 . كتاب قياس . 4 . كتاب برهان . 5 . جدليّات . 6 . سفسطه . بعدا كتاب خطابه و شعر را هم به آن افزود . 2 . « فورفوريوس » : او فيلسوف معروف اسكندرانى است كه در سال 303 ميلادى وفات يافته و بخش كليّات خمس را ، كه به‌نام ايساغوجى يعنى مدخل ناميده مىشود بر منطق ارسطو افزوده است . 3 . « رواقيون » سرسلسلهء آنان زينون است ، آنها به منطق اهمّيّت بسيار داده و شمارى از اصطلاحات ، فصول و ابواب منطق را تنقيح و وضع كرده‌اند . قضاياى شرطيه ، يا قياسات شرطى را نيز به منطق افزودند . اكنون كتاب خاصى در منطق از آنان در دست نيست . 4 . « حكيم ابو نصر فارابى » : وى در تاريخ 257 هجرى قمرى برابر با 870 ميلادى در شهر فاراب متولّد شد . در سال 338 هجرى ( 950 ميلادى ) ، در سنّ هشتاد سالگى ، در دمشق وفات يافت . وى به منطق اهمّيّت خاصّى مىداد و به معلّم ثانى ملقّب شد . 5 . « ابو على حسين بن عبد اللّه بن سينا » ، معروف به شيخ الرّئيس : او در سال 370 هجرى