على محمدى خراسانى

34

خارج اصول (فارسى)

( اتحاد و هو هوّيت ) داشتند بر اين نظريّه نيز دارند كه وضع امرى همگانى است و اين معانى دقيق از اذهان عموم به دور است و . . . كه مبسوطا بيان شد و نيازى به اعاده نيست و بلكه مرحوم آقاى خوئى اصل اين اشكال را در رابطه با نقد كلام مرحوم اصفهانى بيان كرده‌اند و سپس در نقد نظريّه اتحاد نيز آورده‌اند . اين اشكال وارد نيست و خودش مبتلا به ايرادهاى نقضى و پاسخ حلّى است كه در نظريّه قبل آورديم . مناقشه سوّم : اين نيز از مرحوم آقاى خوئى است : قياس وضع لفظ به وضع تابلوهاى راهنمائى مع الفارق است زيرا وضع علامت متقّوم به سه ركن است : ركن اوّل موضوع يا نهاده شده است كه خود تابلو و علامت باشد ، و ركن دوّم موضوع عليه يا نهاده شده بر روى او است كه آن مكان خاص باشد ، و ركن سوم موضوع له يا نهاده شده براى او است كه دلالت بر يكطرفه بودن جادّه ، خطرى بودن و . . . باشد ولى وضع الفاظ براى معانى قائم به دو ركن است كه يكى موضوع نام دارد و آن خود لفظ است و ديگرى موضوع‌له است كه معناى لفظ است و لفظ براى او و به خاطر افادهء او وضع شده است و ركن سوّم در كار نيست تا نامش موضوع عليه باشد و نيازى هم به آن نيست و اطلاق موضوع عليه بر خود معناى لفظ يعنى بر موضوع له گرچه غلط نيست ولى اطلاق متعارفى نيست . در حالى كه لازمهء فرمايشات مرحوم اصفهانى آن است كه بر معنى ، موضوع عليه اطلاق شود . « 1 » اين مناقشه نيز ناتمام است و پاسخ آن را از زبان مرحوم شهيد صدر مىآوريم : اينكه فرموديد : در باب وضع الفاظ چيزى به نام موضوع عليه نداريم و اطلاق موضوع عليه بر معنى مرسوم نيست منظورتان چيست ؟ اگر اشكال و مناقشه تنها در نام‌گذارى است بايد گفت اين مصادره به مطلوب است زيرا شما مىگوييد : موضوع عليه بر معنى صدق نمىكند و محقّق اصفهانى ادعا مىكند كه صدق دارد و اشكال

--> ( 1 ) - محاضرات ، ج 1 ، ص 44 .