على محمدى خراسانى
159
شرح كفاية الأصول (ويرايش جديد) (فارسى)
قلت لا يخفى أنه لو صح ذلك لا يقتضى إلا عدم صحة تعلق النذر بالصحيح لا عدم وضع اللفظ له شرعا مع أن الفساد من قبل النذر لا ينافى صحة متعلقه فلا يلزم من فرض وجودها عدمها . و من هنا انقدح أن حصول الحنث إنما يكون لأجل الصحة لو لا تعلقه نعم لو فرض تعلقه به ترك الصلاة المطلوبة بالفعل لكان منع حصول الحنث بفعلها به مكان من الإمكان . صحت تعلق نذر به ترك نماز در حمام : دليل پنجم از ادلهء اعمىها استدلال به يك فرع فقهى است كه بر دو مطلب مبتنى است : الف ) از نظر شرعى نماز خواندن در بعضى از مكانها از قبيل : حمام ، موضع تهمت و . . . « 1 » كراهت دارد . حال اگر كسى نذر كرد يا متعهد شد يا قسم « 2 » خورد كه در مكانهاى فوق نماز نخواند ، آيا چنين نذرى منعقد مىشود و مشروعيت دارد يا خير ؟ بدون شك منعقد مىشود زيرا در متعلق نذر ، رجحان معتبر است كه در اينجا موجود است . چون نماز در آن امكنه مكروه است يعنى ثوابش كمتر از مكانهاى ديگر است ، بنابراين براى رسيدن به ثواب بيشتر نذر مىكند كه در آن مكانها نماز نخواند و در جاى ديگر بخواند . ب ) بهدنبال انعقاد نذر ، وجوب وفاء و موافقت به نذر محقق مىشود و به حكم « فِ بنذرك » ، « أوفوا بالنذر » ، « أوفوا بالعقود أى العهود » شخص نذركننده بايد به مقتضاى نذر عمل كند و نماز را در آن مواضع ترك كند . چنانچه پس از انعقاد نذر اگر از روى عمد و التفات و اختيار در آن مكانها نماز خواند ، حنث نذر كرده و آن را شكسته و با آن مخالفت كرده است ؛ در نتيجه هم بايد كفارهء حنث نذر بدهد ، « 3 » و هم كار حرامى كرده كه بر نذر و قسم محافظت نكرده است . پس انعقاد نذر مذكور و حنث نذر با توضيحات مذكور از مسلّمات است . اصل استدلال : اگر متعلّق نذر ، ترك خصوص نماز صحيح باشد لازمهاش اين است كه : اوّلًا : اگر كسى پس از نذر ، در مكانهاى مذكور نماز خواند حنث نذر نكرده باشد ؛ اما اين لازم باطل است پس ملزوم هم باطل است . بيان ملازمه : ميان وضع براى صحيح با عدم حنث چه ملازمهاى وجود دارد ؟ ملازمه اين است كه على الفرض نذر مذكور صحيح است و منعقد مىشود و بهدنبالش امر به وفا مىآيد . پس ترك نماز در مكانهاى مذكور از باب وفا به نذر واجب است . امر به شىء هم مقتضى نهى از ضد است ، پس ضد
--> ( 1 ) . شهيد اول و ثانى در متن و شرح لمعه تا پانزده مورد ذكر كردهاند . ر . ك : اللمعة الدمشقية ، ج 1 ، ص 221 تا 225 . ( 2 ) . نوع احكام نذر ، عهد و يمين مثل هم مىباشد و لذا آن دو را با كلمهء اخواته يا شبهه و . . . بر نذر عطف مىكنند . ( 3 ) . به موجب آيهء لا يؤاخذكم اللَّه باللغو فى أيمانكم و لكن يؤاخذ كم بما عقّدتم الأيمان فكفارته إطعام عشرة مساكين مناوسط ما تطعمون أهليكم أو كسوتهم أو تحرير رقبةٍ فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام ذلك كفارة أيمانكم إذا حلفتم و احفظوا أيمانكم . . . . سورهء مائده ، آيهء 89 .