به هر خبر جامع شرائط بايد عمل كنى و على الفرض كلاهما واجد شرائطند پس بايد به هر دو عمل شود عينا مثل انقذ الغريق كه مفادش اينست كه انقذ كل غريق ، چه زيد و چه بكر ولى از طرفى هم از خارج و به حكم عقل هر تكليفى مشروط به قدرت است و قدرت از شرائط اوليه و عامه است و در متعارضين قدرت بر انجام هر دو نيست و كل منهما مع الآخر مقدور نيست ولى كل منهما مجردا عن الآخر مقدور است آنگاه مولود اين دو مىشود احدهما پس احد مدلول ادلّه حجيت خبر نيست بلكه مدلول وجوب العمل بكل منهما به شرط القدرة است . بعد مىفرمايد : اينكه گفتيم احدهما مولود دو مطلب است اختصاص به خبرين متعارضين ندارد هرجا كه دو واجب با يكديگر تزاحم كردند حكم همين است مثلا شارع فرموده نماز عصر بخوان از طرفى هم كسوف شمس پيش آمده حال نزديك غروب است و اين دو واجب تزاحم پيدا كرده و قدرت بر امتثال احدهما بيشتر نيست چه بايد كرد ؟ شارع مىفرمايد : حدود قدرتت را در نظر بگير و حال كه قادر نيستى كه هر دو را بجا آورى احدهما را بجا آور [ البته اگر اهم و مهم بود بايد اهم را مقدم داشت مثل نماز عصر در مثال مذكور و اگر متزاحمين متساويين بودند على التخيير بايد احدهما را اختيار كرد ] . قوله : و الحاصل : وقتى شارع مقدس ما را به چيزى امر كرد عقل مىگويد اطاعت مولى واجب است و بايد انجام دهى اما به شرط اينكه مانع عقلى يا شرعى در كار نباشد [ مانع عقلى كالعجز و شرعى كالحيض ] و وقتى به دو كار امر مىكند اگر مىتوانيم بايد هر دو را انجام دهيم و اگر هيچ‌كدام مقدورمان نيست هيچ‌كدام امر فعلى در حق ما ندارد و اگر يكى مقدور است دون ديگرى عقل مىگويد همان يكى را بايد انجام داد و ما لا يدرك كله لا يترك كله ، الميسور لا يسقط بالمعسور و . . .