على محمدى خراسانى
70
شرح رسائل (فارسى)
فرد امروزى يعنى زيد در روز شنبه همان فرد ديروزى است و تخصيص مال فرد است و لذا قابل ابقاء هست . و امّا اصالة العموم جارى نيست چون از ابقاء زيد تحت الخاص تخصيص زائدى پيش نمىآيد تا از اصالة العموم مدد بگيريم بر خلاف فرض قبلى كه چنين بود و بعد اضافه مىكنيم به اينكه حتى اگر از استصحاب هم نتوانيم استفاده كنيم در اثر اينكه [ به نقل مرحوم آشتيانى از مجلس درس مرحوم شيخ ] مثلا شك در مقتضى است و عندنا استصحاب جارى نمىشود باز هم نوبت به اصالة العموم نمىرسد و آن اصل لفظى در ما نحن فيه مجرا ندارد بلكه نوبت به اصول و قواعد ديگرى مىرسد از قبيل اصالة الاباحة و الجواز . قوله : و لا فرق : در اين حكمى كه ذكر شد فرقى نيست ميان اينكه استمرار و دوام از ظاهر لفظ و به دلالت لفظيه استفاده مىشود همانند اكرم العلماء دائما كه ذكر شد و يا اين استمرار از راه قرينهء عقليه يعنى قرينه حكمت و به عبارت ديگر از راه اطلاق كلام به بركت مقدمات حكمت استفاده شود . مثل اينكه اول فرمود : تواضع للناس و استفادهء ما اين شد كه مولى در مقام بيان بود و ساير مقدمات هم فراهم بود و معذلك خطاب را مقيد نكرد به اينكه تواضع للناس فى هذا اليوم و . . . معلوم مىشود قيدى ندارد و همهء ازمنه بطور مستمر منظور مىباشد . سپس زمان معينى مثلا يوم الجمعة اخراج شد ولى پس از آن شك مىكنيم در بقاء حكم خاص باز مطلب از همان قرار است كه اگر اين تقييد و تخصيص كاشف بود از اينكه هر زمانى مستقلا موضوع حكم است و به تعدد ازمان حكم نيز متعدد مىشود البته اين مورد ملحق مىشود به فرض اوّل كه عموم ازمان افرادى باشند و همان احكام را خواهد داشت .