على محمدى خراسانى

67

شرح رسائل (فارسى)

بايد بگوئيم : يك ميليون تكليف در حق ما ثابت مىشود و آن اينكه در هر روز از اين هزار روز بايد هزار نفر را اكرام نمائيم . و گاهى اين عموم ازمان به صورت استمرارى ملاحظه مىشوند يعنى از اول تا آخر مولى يك مطلوب بيشتر ندارد منتها اين مطلوب اصل ايجادش به تنهائى مطلوب نيست بلكه استمرار و تداوم آن مطلوبيت دارد نظير اكرم العلماء دائما كه منظور اين نيست كه شخص در خارج هر روز برد و هزار عالم را پيدا كند و اكرام كند بلكه منظور اينست كه هر موقع به عالم برخوردى او را گرامى بدار و لو ممكن است ماهى يك نوبت چنين مصادفتى حاصل شود . با عنايت به اين نكات مرحوم شيخ ره مىفرمايند : اگر عموم ازمان در خطاب مولى به صورت افرادى ملاحظه شده باشند يعنى هر زمانى مستقلا موضوع از براى حكم باشد و در حقيقت به تعداد زمانها عموم نيز منحل شود و تعدد پيدا كند . نظير اينكه اوّل به صورت عام فرموده : اكرم العلماء فى كل يوم كه ظهور در عموم استغراقى دارد و اكرام در هرروزى مستقلا مطلوب است و سپس اجماع قائم شد مبنى بر اينكه اكرام زيد در روز جمعه حرام است كه اجماع يك دليل لبّى است و قدر متيقن آن را بايد گرفت و نسبت به ما بعد روز جمعه نفيا و اثباتا ساكت است در اين صورت حكم اينست كه : نسبت به ما بعد زمان مخرج به عموم عام تمسك مىشود و جائى براى استصحاب حكم خاص نيست . امّا اينكه به عموم عام تمسك مىكنيم دليلش آنست كه : از اصالة العموم در دو باب استفاده مىشود يكى در باب شك در اصل تخصيص و ديگرى در باب شك در تخصيص زائد و ما نحن فيه از همين قسم است زيرا كه على الفرض هر فردى از زمان استقلالا موضوعيت دارد و عام مذكور يك ميليون فرد دارد