وضوئه كه در وسط شرط و جزاء ذكر شده از باب توطئه و تمهيد است يعنى مقدمه‌چينى كردنى است براى بيان جزاء تا بدين‌وسيله جزاء بعدى اوقع فى النفس باشد . [ نظير اينكه شما به دوستى سفارش مىكنيد : امروز زيد به منزل شما خواهد آمد اگر آمد بدان كه فردى عالم و متقى و مجاهد و . . . است پس بايد اكرامش كنى كه آوردن جمله بدان كه . . . توطئه‌اى براى تبيين جزاء است ] در ما نحن فيه هم منظور اينست كه اگر يقين به نوم ندارد بلكه مجرّد شك است پس يقين قبلى را درهم نشكند منتها قبل از اين جزاء فرموده : فانه على يقين يعنى اين شخص بر همان يقين سابق باقى است و چيزى نيامده كه يقين را نقض كند تنها شكى حاصل آمده كه آن هم لدى العقلاء ناقضيت ندارد پس نبايد يقين را نقض كرد ، اين احتمال هم شواهد فراوانى در كلام عرب و غيره دارد كه نيازى به ذكر نيست و نتيجه اين احتمال نيز خواهد آمد . و امّا بحث دوّم : در اينكه الف و لام در اليقين كداميك از انواع الف و لام است ؟ سه احتمال متصور است . 1 - الف و لام عهد ذكرى باشد يعنى اشاره باشد به همان يقين معهود يعنى يقينى كه در صغرى ذكر شد كه يقين بخصوص وضو باشد يعنى خصوص يقين به وضو را با شك نقض نكنيد . 2 - الف و لام جنس و ماهيت باشد يعنى جنس اليقين و ماهيت آن و مطلق اليقين اين ويژگى را دارد كه با شك قابل نقض نيست خواه اين جنس و طبيعت در ضمن وضو محقق شود يعنى يقين به وضو داشته باشيم كه مورد حديث است و يا در ضمن امر ديگرى مصداق پيدا كند . 3 - الف و لام براى استغراق و عموميت باشد يعنى همهء يقينها را با شك نقض نكنيد كه مفهوم كلام آنست كه پس بعض يقينها با شك قابل نقض هست ولى همهء آنها چنين قابليّتى ندارند حال هركدام از اين سه محتمل است و