على محمدى خراسانى
91
شرح رسائل (فارسى)
1 - اخبار عامه . 2 - اخبار خاصه . امّا اخبار عامّه : [ روايت اوّل يا صحيحه اولاى زراره : ] زراره از امام مىپرسد : يا ابن رسول الله شخصى وضو ساخته و آمادهء نماز شده ولى قبل از نماز لشكر خواب بر او هجوم برده و يك يا دو چرت زده آيا اين امر سبب مىشود كه وضوى آن شخص باطل گرديده و دوباره بايد وضو بگيرد يا خير ؟ امام ( ع ) در جواب مىفرمايند : اى زرارة گاهى چشم مىخوابد [ خواب چشم به چرت زدن حاصل مىشود و چشم اولين قوهء حسيّهاى است كه مىخوابد ] ولى گوش و قلب انسان بيدار است [ به گونهاى كه صداها را مىفهمد و مطالب علمى را درك مىكند ] هنگامى كه چشم و گوش هر دو خوابيدند آنگاه است بر شخص متوضى تجديد وضو لازم مىگردد . زراره مىپرسد : يا ابن رسول الله آيا اگر در اطراف اين شخص چيزى حركت داده شود و جابجا گردد و او ملتفت نشود همين اندازه اماره و نشانهء نوم شرعى است و بايد دوباره وضو بگيرد ؟ امام در جواب مىفرمايند : خير اين چيزها شرعا اماره نيست بلكه بايد يقين كند كه خوابيده تا وضو واجب شود بايد يك نشانه آشكارى در اختيارش باشد تا وضو واجب شود بعد حضرت فرمود : و الّا فانه على يقين من وضوئه و لا ينقض اليقين ابدا بالشك و لكن ينقضه بيقين آخر كه محل استشهاد همين فقرهء اخير است كه خواهد آمد . حال در رابطه با اين حديث يك بحث سندى و دو بحث دلالى داريم : امّا بحث سندى : اين روايت مضمره است يعنى راوى آن مروى عنه و مسئول را با اسم ظاهر تعيين نموده بلكه به صورت ضمير آورده [ قلت له ] بر اين اساس در اين روايت دو احتمال متصور است :