على محمدى خراسانى

85

شرح رسائل (فارسى)

ديگرى آمده و ما الآن شك داريم در بقاء آن حكم و هيچ دليل معتبرى بر انتفاء آن حكم سابق قائم نشده در چنين موردى آيا مىتوان حكم نمود به بقاء همان حكم سابق مادامىكه دليل نيامده [ يعنى استصحاب كرد ] يا اينكه حكم نمودن در زمان ثانى هم مثل زمان اول نيازمند دليل است و حق نداريم استصحاب كنيم ؟ شيخ مفيد فرموده : آرى استصحاب جارى است و مختار من [ محقق ره ] نيز همين است ولى سيد مرتضى منكر شده و فرموده استصحاب جارى نيست . سپس مرحوم محقّق مثالى آورده از باب تيمم و آن اينكه : شخصى فاقد ماء بود و روى اضطرار با تيمم وارد نماز شد در اينجا حالاتى ممكن است براى وى پيدا شود : 1 - ممكن است تا آخر هم به آب دسترسى پيدا نكند در اينجا بلا اشكال نمازش صحيح است . 2 - ممكن است در اثناء دسترسى به آب پيدا بكند و امكان تجديد وضو هم برايش باشد در اينجا بلا اشكال بايد وضو ساخته و باقيماندهء عمل را ادامه دهد . 3 - و ممكن است در وسط نماز يك لحظه آب پيدا شد و بلافاصله ظرف آب به زمين ريخت حال اين شخص يك لحظه واجد ماء شد آيا جواز مضى بر صلاة با حال تيمم كه قبل از وجدان ماء بود الآن هم ادامه دارد يا خير ؟ يعنى استصحاب مىشود يا نه ؟ اينجا مورد بحث است . سپس محقق اوّل براى اثبات حجيت استصحاب ادله‌اى آورده ، يكى از آن ادلّه اينست كه : مقتضى براى حكم اول موجود است و مانع هم مشكوك است فيؤثر المقتضى اثره و يحكم ببقائه سپس ادلّه سيد مرتضى ره را نقل و نقد كرده در پايان چنين فرموده : مختار ما اينست كه بايد در دليل الحكم دقت شود يعنى همان دليلى كه در آن اول حكم را ثابت كرد بايد مورد دقت قرار گيرد اگر چنانچه آن دليل ظهور در استمرار دارد و دلالت مىكند بر ثبوت الحكم مطلقا بدون تقييد به زمان خاصى .