اين حكم عقلى از احكام غير مستقلات عقليه است زيرا كه صغراى استدلال را عقل از خطاب شارع مىگيرد و سپس كبراى كلى را هم خودش ضميمه كرده مىگويد : الحكم الفلانى « وجوب مثلا » ثبت سابقا و لم يعلم ارتفاعه « صغرى » و كلّما كان كذلك فهو باق عقلا « كبرى » فالحكم الفلانى مظنون البقاء عقلا « نتيجه » سپس از راه ملازمه نتيجه مىگيرد كه شرعا فلان حكم باقى است و بايد متابعت شود نظير قياس و استحسان و استقراء كه از احكام عقليّهء ظنّيه آن هم از بخش غير مستقلات است . و نظير مفاهيم [ مفهوم شرط - وصف - غايت و . . . ] و استلزامات [ مثل اينكه امر به ذى المقدمه مستلزم وجوب مقدمات آنست و مثل اينكه امر به شىء مستلزم نهى از ضد است و مثل اينكه نهى از عبادت مستلزم فساد آنست و . . . ] كه از احكام عقليّهء قطعيه آن هم از غير مستقلات است . [ البتّه در باب مفاهيم بايد بگوئيم : بناء على كون الدلالة من الالتزام الغير البيّن او البيّن بالمعنى الاعم و امّا البيّن بالمعنى الاخص فمن باب مداليل الالفاظ لا من باب حكم العقل ] . ( امر سوّم ) دو مطلب به عنوان مقدّمه : مطلب اوّل : در كتب منطقى مىخوانيم كه اجزاء العلوم ثلاثة يعنى هر دانشى داراى سه جزء و مركّب از سه امر است : 1 - موضوع 2 - مسائل 3 - مبادى