[ بحث اول : دوران بين متباينين ] ( مسئله اول - فقدان نص ) مسئله اوّل از مسائل علم اجمالى و شبهه وجوبيه و دوران بين متباينين آنست كه منشأ شبهه فقدان نص باشد فى المثل نصف امّت فتوا داده‌اند به وجوب نماز ظهر در عصر غيبت و نصف ديگر به وجوب جمعه و ما هرچه فحص كرديم نصّى معتبر بر هيچ طرف پيدا نكرديم لذا به سبب فقدان نص امر بر ما مشتبه شده كه آيا ظهر واجب است يا جمعه ؟ در اين مسئله در دو مقام بحث مىكنيم : مقام اوّل : آيا مخالفت قطعيه با اين علم اجمالى جايز است يا حرام ؟ مقام دوّم : آيا موافقت قطعيه با اين علم اجمالى واجب است يا خير ؟ امّا مقام اوّل : در رابطه با جواز و حرمت مخالفت قطعيه دو نظريّه مطرح است : 1 - شيخ انصارى و اتباع ايشان برآنند طبق مقتضاى قواعد و حكم عقل مخالفت قطعيه حرام است يعنى ما مجاز نيستيم كه هم ظهر و هم جمعه را ترك كنيم بدليل اينكه وقتى ما يقين داريم كه فى الواقع وجوبى هست مع‌ذلك اگر هر دو را ترك كنيم يقينا معصيت و نافرمانى امر مولى تحقّق مىيابد زيرا كه عقلاء عالم در اين جهت فرق نمىگذارند ما بين معصيت خطاب تفصيلى و يا خطاب اجمالى هركدام كه ترك شود عرفا مخالفت و معصيت صدق مىكند . و معصيت مولى عند العقل و العقلاء قبيح است بدون اينكه ميان مصاديق آن تفاوتى باشد آنگاه به حكم قانون تلازم [ كلّما حكم به