نظر ما فرق دارد بيان ذلك : مقدّمه : در مباحث الفاظ علم اصول اين بحث مطرح است كه آيا خطابات شفاهى قرآن و يا عموم خطابات آن مخصوص به مشافهين يعنى موجودين حاضرين است يا شامل غائبين و معدومين الى يوم القيامة هم مىشود ؟ در اين رابطه دو نظريه مطرح است : 1 - تقريبا همهء علماء شيعه و اكثر عامه برآنند كه اين خطابات و افعل‌ها و لاتفعل‌ها مختصّ به مشافهين است و ما غائبين و معدومين در عصر نزول وحى را شامل نيست و دلائلى هم دارند كه در معالم الاصول و ساير كتب اصوليه طرح نشده آنگاه اين دسته مىگويند اشتراك ما با مسلمانان صدر اسلام در بايد و نبايدها از راه مخاطب بودن به اين خطابات نيست بلكه از راه اجماع و ضرورت است و اضافه مىكنند كه ما وقتى مكلّف به آن تكاليف هستيم كه شرائطمان با آنها يكسان باشد يعنى آنان علم تفصيلى داشتند ما هم علم تفصيلى داشته باشيم و گرنه معلوم نيست تكاليف يكسان داشته باشيم . 2 - و گروهى از اهل سنّت برآنند كه خطابات قرآنيه تعميم داشته و جميع انسانها در همهء اعصار و امصار مخاطبين قرآنند . . . اين‌ها نيز دلائلى دارند كه در جاى خود بايد محاسبه شود و در اينجا بايد بدانيم كه نظر مبارك شيخ اعظم همان قول اوّل است با حفظ اين مقدّمه مىگوئيم : بطور كلّى اجمال الخطاب به چهار نوع متصوّر است : 1 - اجمال الخطاب ذاتى تعمّدى و آن عبارتست از اينكه خطاب صادره از شارع از همان روز اوّل صدور مجمل بوده و اساسا شارع تعمّدا مجمل‌گوئى كرده و مصلحت در اين امر بوده كه مراد شارع بطور مبيّن