على محمدى خراسانى

90

شرح رسائل (فارسى)

بطريق اولى مثاب خواهد بود و وجه اولويت اينست كه در امر عقاب دقّت شده و حدّ اكثر عدالت و انصاف رعايت شده و به اين آسانى عقاب نمىآيد . ولى در امر ثواب بنا بر مسامحه و آسان گرفتن نهاده شده . و لذا قرآن مىگويد : مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها پس امر در طرف ثواب خيلى آسان‌تر از طرف عقاب است پس اگر آنجا تجرّى عقاب‌آور باشد در اينجا انقياد و احتياط بطريق اولى ثواب خواهد داشت خلاصه : اگر معصيت حكميه عقاب دارد پس اطاعت حكميه بطريق اولى ثواب دارد . مطلب قابل توجّه : در شبهات وجوبيّه عملى كه محتمل الوجوب است بر دو نوع است : 1 - تارة عمل يك عمل توصّلى است يعنى اگر هم احيانا اين عمل عند اللّه و فى الواقع واجب بوده ذات العمل واجب است نه اتيان آن به قصد قربت نظير استهلال ، دفن ميت كافر و . . . در اين‌گونه موارد مسلّم احتياط كردن يعنى اتيان ذات العمل ميسور است و هركجا احتياط ممكن بود حسن و رجحان هم مسلّم است و ثواب هم دارد . 2 - و تارة عمل يك عمل تعبّدى است يعنى اگر احيانا در واقع واجب باشد حتما بايد به قصد قربت اتيان شود و بدون آن فايده‌اى ندارد همانند دعا عند رؤية الهلال و يا دو ركعت نماز عند الرؤية اين قسم خود دو شعبه دارد : 1 - گاهى دوران ميان وجوب و استحباب است كه اصل رجحان عمل محرز و تعلّق امر بودنش هم محرز است ولى مردديم كه آيا متعلّق امر وجوبى است يا استحبابى ؟ در اينجاها نيز احتياط ممكن و قصد قربت ميسور است چون عباديت عمل محرز است و مىتوان آن را به قصد امتثال همان امر