على محمدى خراسانى

89

شرح رسائل (فارسى)

و كراهت هم احتياط به فعل حسن است و رجحان دارد بدليل اينكه شايد در واقع اين عمل واجب باشد و داراى مصلحت ملزمه در فعل باشد كه از دست دادن چنين مصلحتى مهمّ است شايد شايد در واقع مكروه باشد كه داراى مفسده غير ملزمه در فعل مىشود كه ارتكاب اين مفسده مهم نيست . و لا ريب در اينكه عقلا جلب منفعت ملزمه محتمله اولى از دفع مفسده غير ملزمه محتمله است . پس در جميع صور مسئله احتياط به فعل حسن و راجح است حال آيا احتياط كردن و اتيان عمل به داعى احتمال محبوبيّت و مطلوبيت علاوه بر حسن و مدح عقلى عند الشارع هم داراى ثواب هست يا نه ؟ مىفرمايد : همان‌طورىكه قبلا گفتيم بر احتياط كردن ثواب هم مترتّب است بدليل اينكه ثواب دائر مدار اطاعت است اعم از اطاعت حقيقيّه و يا اطاعت حكميه و احتياط هم يك نوع اطاعت حكميه است . پس ثواب هم دارد و بلكه از جهتى رتبه محتاط از حيث ايمانى از رتبه مطيع حقيقى هم بالاتر است چون او واجب مسلّم را انجام داده ولى اين به مجرّد اينكه احتمال داد كه اين عمل مطلوب مولى باشد قيام كرده به انجام عمل . بعد مىفرمايند : در موارد علم اجمالى كه احتياط لازم و واجب است در آنجا اگر كسى احتياط نكرده و همه اطراف شبهه را اتيان نكرد بلكه به يك طرف اكتفا كرد و بعد هم معلوم شد كه در واقع همان را كه انجام داده واجب واقعى بوده و او در ترك احتياط صرفا تجرّى كرده بر محتمل الوجوب . مع‌ذلك جماعت كثيرى گويند اين تجرى و تارك احتياط عقاب دارد . حال اگر در آنجا متجرّى و تارك احتياط واجب معاقب باشد پس در ما نحن فيه آدم منقاد و فاعل احتياط غير واجب بداعى احتمال مطلوبيت